Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

«Budowanie systemu językowego u dziecka dwujęzycznego z zaburzeniami funkcji lewej półkuli mózgu».

Data dodania: 2017-03-02 19:02:25
Autor: Ewelina Klimek-Kupiec

W swojej pracy chciałabym przedstawić propozycję programu budowania systemu językowego – stymulowania rozwoju języka polskiego u dziecka dwujęzycznego, wychowującego się w rodzinie mieszanej (mama Irlandka, tata Polak). Ana ma obecnie 4 lata, mieszka w Irlandii, od 5 miesięcy jest poddana intensywnej «terapii domowej» metodą krakowską.

Ana w wieku 3 lata mówiła: mama, tata, mllaaa (buziak), namnam (jedzenie), kkyyy (brudne), aaahhh (jak chciała), dad, mami, beibi, dudi (smoczek), pepe pig (Świnka Pepa – z bajki), o ooo (jak zrobiła coś źle albo jak coś sie stało wokół niej bez jej udziału), ali (Rayly – imię psa), wii (zjeżdżalnia), mmmhhhyy (jak coś jej smakowało), nana (banana), abc (jak ktoś prosił, żeby powiedziała coś po polsku), kuku na ptaka i nos, eye (oko), eir (ucho), shus (buty) i słówka z kreskówek – bo dużo oglądała telewizji.  Wykazywała oburęczność (kredkę i sztućce trzymała w prawej ręce, ale inne czynności wykonywała naprzemiennie, sięgała po przedmioty oburącz), prawooczność, lewouszność i prawonożność. Tak, jak w terapii alalii, natychmiast została wyłączona stymulacja prawopółkulowa. Dziewczynka zaprzestała oglądania telewizji i usunięto z jej zabawek, wszystkie dźwiękowe. Codziennie (przeważnie z tatą) wykonywali przy stoliku ćwiczenia ogólnorozwojowe. Przede wszystkim wybór prawej ręki i stymulacja: nawlekanie koralików, wrzucanie klocków do pudełka, rysowanie. Ćwiczenia słuchowe (zabawy w naśladowanie, lokalizowanie źródła dźwięku, gra „Memory dźwiękowe” – na różnicowanie dźwięków), a także ćwiczenia na rozpoznawanie melodii. Również ćwiczenia percepcji wzrokowej – dobieranie obrazków (identycznych), czy kontynuowanie sekwencji.

Intensywność i systematyczność ćwiczeń przyniosła duże efekty (ku zaskoczeniu najbliższych dziewczynki), jeśli chodzi o rozwój języka kraju, w którym Ana się wychowuje – języka angielskiego. Po włączeniu programu słuchowego Elżbiety Wianeckiej „Słucham i uczę się mówić” część 1, nastąpił intensywny rozwój i przyrost słownictwa z języka angielskiego, dziewczynka podczas spacerów zaczęła dostrzegać różne rzeczy, zwierzęta, zjawiska przyrody i nazywać je. Przedłużenie czasu trwania prezentowanych samogłosek i spółgłosek w sylabach da możliwość Anie w przyszłości budowania systemu fonetyczno – fonologicznego języka polskiego. Nastąpił rozwój społeczny, emocjonalny, przez niektórych odebrany, jako naturalny etap rozwojowy. Tato nie zrezygnował z posługiwania się językiem polskim w rozmowie z Aną, również ze względu na utrzymywanie kontaktu z rodziną w Polsce.

Zaproponowałam również Symultaniczno – Sekwencyjną Naukę Czytania z książeczkami z serii „Kocham Czytać”, jako metodę stymulacji funkcji lewej półkuli mózgu. Ana bardzo szybko zaczęła czytać samogłoski i wyrażenia dźwiękonaśladowcze oraz sylaby otwarte z I, II i III paradygmatu. Był to dobry moment, aby wprowadzić programowanie języka polskiego mówionego i pisanego, którym posługuje się tylko tata. Wspólnie z rodzicami stworzyliśmy „pakiet początkowy” gramatyki języka polskiego, uwzględniający najważniejsze kategorie gramatyczne języka polskiego. W programowaniu skoncentrowaliśmy się na pokazaniu Anie pierwszych opozycji gramatycznych, tak by miała narzędzie do nazywania rzeczywistości, którą spostrzega oraz wzorzec do budowania samodzielnych wypowiedzi w języku polskim. Wielokrotność powtórzeń pokaże jej zasadę użycia reguł języka polskiego, który nie jest łatwy do opanowania. Tata podczas codziennych zabaw i czynności stara się tak prowadzić rozmowę, aby podać Anie schematy gramatyczne, które pozwolą jej samodzielnie potem opisać tę sytuację. Programowanie odbywa się w warunkach domowych, ponieważ tato pracuje w domu (z przerwami, które spędza z Aną), a opiekę bezpośrednią sprawuje niania (Irlandka).

Układając program zaproponowałam „obszar rzeczywistości” bliski Anie, tj.  jej dom, pokój, plac zabaw (obok domu ma plac zabaw), spacer, zabawki, kąpiel, zakupy, zwierzęta, ubrania (lubi się przebierać). W I etapie, powtarzanie zaczęliśmy od samogłosek i wyrażeń dźwiękonaśladowczych, niezbędne okazały się książeczki z serii „Kocham Czytać”. II etap uwzględnił sylaby otwarte, wyrazy nazywające prymarne, wyrazy emocjonalne (wykrzyknienia i wykrzykniki) oraz zaimek wskazujący „tu”. W uczeniu się języka konieczne jest powtarzane, rozumienie i nazywanie. W związku z podjętymi ćwiczeniami zostało wypracowane pole wspólnej uwagi słuchowej i wzrokowej, co pozwala dziewczynce na ćwiczenia przy stoliku w pełnej koncentracji na zaproponowanych zadaniach. Oczywiście ćwiczenia są powtarzane i utrwalane w codziennych sytuacjach, np. podczas zakupów, Ana podchodzi do półki z zabawkami, sięga po misia i mówi „Miś”. Zadaje również pytanie sięgając po inną zabawkę „Co to?”.

Zgodnie z zasadami programowania języka został wprowadzony zasób leksykalny i reguły gramatyczne języka polskiego.

RZECZOWNIK – w pierwszej kolejności rzeczowniki prototypowe poziomu podstawowego, zebrane wokół pól semantycznych, tj.

ü  Dom (pokój, kuchnia, łazienka, garderoba i przedmioty w pokoju: łóżko, stolik, szafa)

ü  Zabawki (lalka, miś, klocki, konik)

ü  Osoby (mama, tata, siostra, brat, ciocia, babcia, dziadek, pani, pani)

ü  Jedzenie (zupa, jogurt, bułka, jajko, chleb, jabłko, banan, ser)

ü  Zwierzęta ( pies, kot, ptak)

ü  Ubrania (wszystkie dziewczęce ubrania: sukienka, spódnica, bluzka, itd.)

ü  Części ciała (zaczynając od głowy, części twarzy: oko, ucho, nos itd.)

Kolejność wprowadzania reguł odmiany rzeczownika zastosowana w ćwiczeniach:

  1. Mianownik/Dopełniacz (Co jest? Czego nie ma? Kogo nie ma?)
  2. Biernik
  3. Miejscownik
  4. Narzędnik
  5. Celownik

CZASOWNIK – najpierw czasowniki prymarne, w 3 os. lp. w cz. teraźniejszy: 

ü  je, pije, śpi, bawi się, idzie, siedzi, leży, stoi, ubiera się, ma, lubi, mówi, słucha, jedzie, myje się, daje, boli, gotuje.

Schematy zdarzeń opisujemy przy pomocy najbardziej prototypowych czasowników, zaczynając od:

ü  Schematu bycia: Kto?, co?, jaki? jest, nie ma, był;

ü  Schematu: wydarzenia: Co się dzieje? pada (śnieg, deszcz), spadło, wylało się;

ü  Schematu działania: Co robi? śpi, je, pije, stoi, leży, śpiewa, rysuje/maluje, czyta, pisze, myśli, myje, płacze, siedzi, kupuje, mówi, patrzy/ogląda, rzuca, bawi się;

ü  Schematu doznania: Co czuje? co widzi? boli, lubi, nie chce, kocha, słucha/słyszy;

ü  Schematu posiadania: Co ma? ma, nie ma;

ü  Schematu przemieszczania: Gdzie się porusza? idzie, jedzie, pływa, lata, biegnie, skacze;

ü  Schematu przekazywania: Co daje? Daje.

Wprowadzamy po kolei czasowniki:

ü  cz. teraźniejszy 3 os. l.p. ;  (II i III ETAP)

ü  cz. przeszły, 3 os. l.p., r. m/ r. ż (IV ETAP)

ü  tryb rozkazujący  2...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !