Strony statyczne

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Jak odzyskać utraconą podczas zajęć uwagę uczniów?

Data dodania: 2016-01-18 08:12:21

Jak skutecznie radzić sobie w sytuacji, gdy jakiś uczeń czy grupa uczniów traci nagle zainteresowanie przebiegiem zajęć? Co robić, jeśli cała klasa kompletnie się rozproszy?

Oto kilka praktycznych wskazówek. Nie są wcale takie proste i oczywiste, jak by się wydawało na pierwszy rzut oka. Wymagają od nauczyciela wiele wysiłku, zaangażowania, czasu i ogromnej cierpliwości, przede wszystkim jednak chęci świadomego wyjścia poza dotychczasowe, schematyczne działania, stałego doskonalenia kompetencji osobistych i zawodowych, wzbogacania warsztatu pracy oraz ciągłego eksperymentowania.

 

Nauczyciele często narzekają: Uczniowie nie uważają w trakcie lekcji… Coraz więcej dzieci ma problemy z koncentracją uwagi… Zbyt łatwo się dekoncentrują, wszystko ich rozprasza… Ciągle trzeba ich dyscyplinować… To utrudnia, czasem wręcz uniemożliwia prowadzenie zajęć…

Taki brak uwagi to spory problem natury wychowawczej, z którym nie każdy nauczyciel potrafi sobie skutecznie radzić. Jedni traktują go bardzo osobiście, jako zamach na ich autorytet, drudzy – nie wiedzą, co w takiej sytuacji mogą zrobić, gdyż lęk przed uczniami, ich zachowaniem i odzywkami wprawia ich w bezsilność. Pierwsi, najczęściej porywczy, mają nawyk przywracania uwagi ucznia/uczniów przez ostre dyscyplinowanie, coraz głośniejsze wykrzykiwanie: Nie rozmawiaj… Powtórz, o czym mówiłem… Co wy robicie?... Jak wy się zachowujecie? Drugich pochłania wewnętrzna walka o przetrwanie. Albo udają, że nic nie słyszą i nie widzą, byle dotrwać do dzwonka na przerwę, albo targują się z uczniami: Jeśli będziecie teraz uważać, to nie zrobię zapowiedzianej na jutro kartkówki.

Krok 1. Obserwuj, badaj, analizuj. Właściwe rozpoznanie przyczyn utraty uczniowskiej uważności w trakcie zajęć prowadzonych przez nauczyciela – to podstawa planowania i wdrażania wszelkich zmian w dotychczasowym reagowaniu na te sytuacje.

§  Spróbuj znaleźć odpowiedź na pytanie: Co rozprasza uwagę moich uczniów?

§  Bacznie się przyjrzyj: Czy i jak wpływa na ich koncentrację wystrój pomieszczenia klasowego? Naukowcy z Carnegie Mellon University odkryli, że bogato udekorowane i ozdobione klasy rozpraszają uwagę, szczególnie młodszych dzieci, i powodują, że gorzej się one uczą. Udowodnili, że uczniowie więcej czasu poświęcają pobocznym zajęciom i wynoszą z lekcji mniej informacji niż wówczas, gdy dekoracje te zostały usunięte.

§  Sprawdź: Czy miejsca zajmowane przez uczniów w przestrzeni klasowej zwiększają ryzyko utraty ich uważności? W każdym pomieszczeniu klasowym można wyróżnić tzw. trójkąt wpływów. Jego podstawą jest przód klasy – ściana z tablicą, biurko nauczyciela, najbliższe stoliki uczniowskie – czyli obszar, na który większość nauczycieli zwraca baczniejszą uwagę. Natomiast wierzchołek tego trójkąta znajduje się na końcu klasy – w miejscu, na które nauczyciele zazwyczaj zwracają najmniej uwagi, co skutkuje tym, że nieodpowiednie zachowanie uczniów bywa przez nich niezauważane.

§  Na bieżąco analizuj pozyskiwane informacje. Wykorzystuj wiedzę zdobytą w ten sposób w praktyce, np. przyjmij zasadę, że najlepsze miejsca dla uczniów mających trudności z koncentracją uwagi znajdują się wewnątrz „trójkąta wpływów” – tam, gdzie mogą być oni najlepiej obserwowani – lub obok kolegów, którzy nie ulegają ich wpływom. Możesz nawet zmienić ustawienie stolików tak, by zaburzyć wpływ wspomnianego trójkąta.

Krok 2. Nie bój się rozmawiać z uczniami. Jeśli uczniowie zaczynają się dekoncentrować, zajmują się nie tym, co jest przedmiotem lekcji, rozmawiają między sobą, wygłupiają się lub żartują – nie bądź na takie zachowania obojętny, zawsze reaguj. Traktuj takie zjawisko poważnie, nie bagatelizuj tego, co się dzieje, ani nie obracaj w żart. Unikaj jednak autorytaryzmu, powstrzymaj się przed nadmiernym rygoryzmem.

§  Przerwij zajęcia. Nie szukaj winnego/winnych. Nie groź konsekwencjami, nie wyznaczaj kary. Spokojnie poproś wszystkich o uwagę. Spytaj: Co możemy zrobić razem, by przywrócić spokój? Co mogę zrobić ja, by przykuć waszą uwagę, byście znów zaczęli pracować? Co możecie zrobić wy, by uważnie brać udział w lekcji? W ten sposób sprawisz, że twoi uczniowie poczują kontrolę nad tym, w jaki sposób się uczą. To zwiększa twoją szansę na znalezienie w klasie uczniów-pomocników gotowych rozwiązać ten problem.

Krok 3. Nie daj się nauczycielskiej rutynie. Pozbądź się stereotypowego myślenia o zespole klasowym, z którym pracujesz, oraz schematycznych reakcji na zachowania konkretnych uczniów. Nawet wtedy, gdy jesteś do tych schematów i stereotypów bardzo przywiązany i pewny, że właśnie dzięki nim działasz sprawniej, a twoi uczniowie wiedzą, czego się po tobie spodziewać. Bądź świadom, że każda rutyna, również twoja, z czasem staje się zwyczajnie nudna i przestaje przynosić efekty.

§  Zadbaj o atrakcyjne dla uczniów elementy twoich zajęć. Wprowadzaj nowe metody i formy pracy, przykuwaj ich uwagę ciekawymi, zróżnicowanymi pomocami dydaktycznymi. Uważaj jednak, aby nie przesadzić – co za dużo, to niezdrowo. Rób to z głową. Bacznie obserwuj uczniów i słuchaj, co mają ci do powiedzenia. Rozpoznaj, co im sprawia radość, co zwiększa ich aktywność, mobilizuje do wysiłku.

§  Dbaj także o bezpieczną dla ciebie i uczniów atmosferę pracy. Bądź nauczycielem przyjaznym i wiarygodnym. Traktuj każdego ucznia z szacunkiem i sprawiedliwie. Okazuj mu swoje zainteresowanie oraz troskę, bez względu na to, czy go lubisz, jak oceniasz jego kulturę osobistą, potencjał rozwojowy i możliwości edukacyjne.

§  Zanim przystąpisz do prowadzenia zajęć, skoncentruj na sobie uwagę wszystkich uczniów – całą swoją postawą, wzrokiem, mimiką, spokojnym, ale rzeczowym stosunkiem do pracy. Jeśli rozpoczniesz lekcję, kiedy niektórzy z nich jeszcze rozmawiają, nie zajęli swoich miejsc lub nie wyjęli potrzebnych materiałów – przekazujesz komunikat: Tak możecie zachowywać się na moich lekcjach, uczysz ich, że jest to przez ciebie dopuszczalne zachowanie.

§  Przed każdą aktywnością uczniów – słuchanie wykładu, udział w dyskusji, praca samodzielna, praca w parach lub małej grupie – krótko, ale dokładnie opisz swoje oczekiwania dotyczące ich zachowania podczas tej czynności. Po jej zakończeniu powiedz, w jakim stopniu uczniowie zrealizowali te oczekiwania. Dasz im wtedy odczuć, że dostrzegasz ich wysiłki i je doceniasz. Jeśli podczas zajęć pojawiły się jakieś trudności i problemy – powiedz o tym, wskaż konkretne zachowania, bez podawania nazwisk lub imion. Przyznaj spokojnie, że twoje oczekiwania były wyższe od tego, co niektórzy uczniowie zaprezentowali. Przy okazji wyraź nadzieję, że następnym razem będą oni mieli możliwość poprawienia swojego zachowania.

§  Wprowadź podczas zajęć dyskretne tło muzyczne. Uwierz: muzyka łagodzi obyczaje, ma pozytywny wpływ na umysł, koncentrację uwagi i gotowość do nauki. Słuchanie odpowiednich gatunków muzycznych naprawdę pomaga w uczeniu się i zapamiętywaniu. Potwierdzają to wyniki licznych badań, m.in dr Emmy Gray, brytyjskiej psycholog. Jeśli twoi uczniowie są ospali – włącz dynamiczną piosenkę, emocjonalnego rocka oraz muzykę pop. Jeśli rozrabiają – puść im coś wolnego i łagodnego, np. Dla Elizy Beethovena, ballady Cohena. Odpowiednie utwory możesz znaleźć na Spotify – p latformie, która pozwala wyszukiwać i słuchać muzyki z ogromnej, legalnej i bezpłatnej bazy piosenek, a także dzielić się nimi z innymi użytkownikami[1].

Krok 4. Rób krótkie przerwy relaksacyjne. Wiedz, że brak koncentracji uwagi u twoich uczniów lub jej czasowa utrata często jest wynikiem niezaspokojonej, naturalnej potrzeby ruchu.

§  Zaproponuj uczniom np. trzy minuty świadomych oddechów, które znakomicie ich wyciszą i przywrócą pożądaną przez ciebie uwagę. Albo rysowanie „leniwych ósemek” Denisona – na przemian lewą i prawą ręką w powietrzu – przed sobą, nad własną głową lub na plecach kolegi. Nie tylko stymulują one integrację półkul mózgowych, lecz także usprawniają koncentrację uwagi na zadaniu.

§  Nie żałuj tych kilku minut. Dość szybko przekonasz się, że o wiele więcej cennego lekcyjnego czasu tracisz na bezproduktywne zagadywanie problemu, mylnie zwane przez nauczycieli wychowawczą interwencją dyscyplinującą uczniów. Gadulstwem nikt nikogo jeszcze nie wychował.

Krok 5. Pamiętaj, że… Uwagę uczniów zyskasz i odzyskasz nie tylko dzięki stosowaniu się do powyższych wskazówek, ale głównie dzięki głębokim zmianom, których dokonasz w sobie oraz w stosowanej do tej pory metodologii nauczania.

§  Nie obarczaj winą wyłącznie uczniów za brak u nich koncentracji uwagi lub utratę jej podczas prowadzonych przez ciebie zajęć. Odważ się na autorefleksję. To podstawa radzenia sobie w trudnych sytuacjach edukacyjno-wychowawczych.

§  Spytaj siebie: Czy to, co robisz, sposób, w jaki prowadzisz zajęcia, jak odnosisz się do uczniów, rzeczywiście warte jest ich uwagi?

§  Przemyśl: Jakie...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !