Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Praca z uczniem zdolnym

Data dodania: 2009-12-28 12:28:05
Autor: Jolanta Michna

Uczniem zdolnym jest to takie dziecko, które oprócz widocznych i wysokich zdolności ogólnych odznacza się równocześnie wybitnymi uzdolnieniami specjalnymi, a także znaczącymi osiągnięciami w nauce szkolnej, jak również dyspozycjami twórczymi.

Cechy dziecka zdolnego wyróżniające go spośród innych dzieci:

  • Posiada nieprzeciętne możliwości rozumowania, radzenia sobie z abstrakcją, generalizowaniem faktów, rozumienia znaczeń i widzenia powiązań między nimi.
  • Posiada wielką ciekawość poznawczą.
  • Posiada szerokie zainteresowania.
  • Posiada szeroką rozpiętość uwagi, która umożliwia mu koncentrowanie się i bycie wytrwałym w rozwiązywaniu problemów i pogłębianiu zainteresowań.
  • Jest nieprzeciętne w ilości i jakości słownictwa, w porównaniu z dziećmi w jego wieku.
  • Posiada zdolność do samodzielnej, efektywnej pracy.
  • Posiada umiejętność przenikliwej obserwacji.
  • Okazuje inicjatywę i oryginalność pracy umysłowej.
  • Czujnie i szybko odpowiada na nowe idee.
  • Ma zdolność szybkiego zapamiętywania.
  • Interesuje się bardzo naturą człowieka i światem
  • Posiada niezwykłą wyobraźnię.
  • Potrafi łatwo podążać za  wskazówkami.
  • Ma wiele zainteresowań (hobby).
  • Uczy się szybko i ławo.

Najkorzystniejsze z punktu widzenia przyszłości dziecka jest rozwój wszechstronny i harmonijny, zakłócenia w jednej dziedzinie mogą bowiem powodować ograniczenia w pozostałych.

Najważniejszym etapem życia, w którym można wpływać na wszechstronny rozwój dziecka, jest okres od urodzenia do 10 r.ż. Kształtowanie potrzeb poznawczych w tym przedziale wieku daje najlepsze efekty. Dziecko wdrożone do twórczego myślenia na początku kariery szkolnej, nabierają nawyków samodzielnej, twórczej aktywności w różnych dziedzinach.

Tak więc pracując z dziećmi, należy stymulować i rozwijać w miarę możliwości wszystkie najistotniejsze sfery funkcjonowania jednostki, tj. intelekt, emocje, ekspresję słowną, plastyczną, ruchową, a także umiejętność dobrego współżycia z ludźmi.

Metody, jakie mogą być stosowane w trakcie nauki szkolnej, stymulujące  rozwój zdolności uczniów:

  • Stopniowe zwiększanie wymagań, jednak nie przekraczające możliwości ucznia,
  • Ciekawe prowadzenie lekcji - wprowadzenie inspirujących elementów materiału, wykorzystanie wiadomości pozaszkolnych, prowadzenie zajęć w oparciu o prace grupową uczniów i samopomoc koleżeńską,
  •  Realizacja indywidualnych programów kształcenia,
  • Podejmowanie indywidualnego toku nauki z poszczególnych przedmiotów lub przenoszenie do klas programowo wyższych z jednego lub kilku przedmiotów, o ile jest to uzasadnione względami społecznymi,
  • Zachęcanie do wymyślania, tworzenia rzeczy w sposób społecznie użyteczny, oryginalny i dotychczas nieznany,
  • Uczenie twórczego rozwiązywania problemów, motywowanie do samodzielności i podejmowania inicjatyw,
  • Zachęcanie do konfrontacji wiedzy w konkursach, olimpiadach,
  • Wskazywanie dodatkowych źródeł wiedzy oraz inspirowanie do korzystania z rozmaitych zajęć pozalekcyjnych w celu rozwijania zainteresowań oraz aktywności poznawczej,
  • Stwarzanie atmosfery akceptacji, wyrażanie zadowolenia z sukcesów, uczenie przyjmowania uwag i radzenia sobie z niepowodzeniami.

Przyczyny, z powodu których niektórzy uczniowie zdolni nie mają wysokich osiągnięć w nauce:

  • Nadpobudliwość wyobrażeniowa
  • Nadpobudliwość emocjonalna 
  • Nadpobudliwość zmysłowo-sensoryczna 
  • Nadpobudliwość psychomotoryczna

Wbrew przekonaniu dzieci zdolne wymagają szczególnej opieki, którą uzasadnia chociażby ich indywidualność (cechy inności) oraz niezwykła złożoność ich problemów szkolnych, społecznych i emocjonalnych. Wychowując i kształcąc dzieci zdolne warto mieć świadomość ich cech inności.

Szanse i zagrożenia dla rozwoju uczniów zdolnych

Człowiek rozwija się przez całe życie. Okres szkolny jest jednym z najintensywniejszych etapów w rozwoju osoby. Rola edukacji i szkoły ma, podobnie jak środowisko rodzinne, niebagatelne znaczenie. To właśnie owe uwarunkowania środowiskowe decydują o kierunku i intensywności rozwoju jednostki. Chciałabym wykazać, jakie szanse i zagrożenia wiążą się z kształceniem uczniów zdolnych.

Co oznacza syntagma „uczeń zdolny”? Tadeusz Lewowicki na podstawie zebranych przez siebie definicji pojęcia uczeń zdolny wyróżnił główne cechy. Są to: wysoki poziom zdolności ogólnych do uczenia się, określone zdolności specjalne oraz wysokie osiągnięcia lub możliwości osiągnięć w różnych dziedzinach. Uczniów zdolnych charakteryzują inne cechy, które są związane ze zdolnościami i wpływają na ich rozwój i osiągnięcia. Wśród nich wyróżnia się: silne i wielostronne zainteresowania, silną motywację do zajmowania się wybranymi dziedzinami, sprzyjające uczeniu się właściwości układu nerwowego (np. silne i ruchliwe procesy nerwowe), zrównoważenie emocjonalne, skłonność do introwersji. Wydawać by się mogło, że szczególnie uzdolnione osoby są w lepszym położeniu niż uczniowie przeciętni. Jednak z edukacją takich osób jest związanych wiele problemów natury praktycznej i społecznej. Na rozwój i kształcenie zdolności wpływają również rodzice, ich postawy wobec dziecka, wartości, jakie reprezentują, wsparcie lub jego brak. Ważną rolę odgrywa także środowisko rówieśnicze.

Edukacja a rozwój zdolności

Osiągnięcia ludzi zdolnych są motorem rozwoju w każdej dziedzinie życia. Z tego właśnie powodu społeczeństwo dba o zapewnienie utalentowanym dzieciom i młodzieży odpowiednich warunków do rozwijania i kształtowania uzdolnień. Programy szkolne są dostosowane do poziomu przeciętnego ucznia, a wymagania stawiane zdolnym są poniżej ich możliwości, co hamuje ich rozwój. Tacy uczniowie nudzą się na lekcjach, a to prowadzi do konfliktów ze szkołą. Zdarza się też, że przestają się uczyć, w efekcie czego otrzymują słabe oceny, które nie są miarą ich rzeczywistych możliwości.

Istnieją różne sposoby kształcenia wybijających się jednostek. Są to działania nastawione na dążenie do szybszego rozwoju uczniów, poszerzania zakresu ich wiedzy, kształtowania twórczego myślenia, oryginalności. Przyspieszanie nauki szkolnej może polegać na wcześniejszym podejmowaniu nauki w szkole, podwójnym promowaniu, kształceniu indywidualnym. W świetle...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !