Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Pomoc terapeutyczna dzieciom z FAS / FAE

Data dodania: 2006-12-20 10:04:22
FAS / FAE to zespol nieprawidłowości w rozwoju dziecka związanych z piciem alkoholu przez ciężarną matkę. Nniejsze opracowanie zwraca uwage na najczęstsze trudnosci dzieci z tym zaburzeniem oraz przedstawia formy pomocy terapeutycznej.FAS – alkoholowy zespół płodowy
FAE – alkoholowy efekt płodowy



Alkoholowy zespół płodowy to zespół nieprawidłowości stwierdzany u dzieci niektórych matek spożywających alkohol w okresie ciąży. Ze względu na to, że skutki spożywania alkoholu są różne, nie wszystkie dzieci z zespołem FAS /FAE będą do siebie podobne.
Alkohol spożywany przez kobietę w okresie ciąży uszkadza płód, powoduje powstawanie wad wrodzonych, zaburzenia w rozwoju poszczególnych układów, a zwłaszcza układu nerwowego.



Objawy fizyczne oraz symptomy behawioralne mogące sugerować występowanie FAS / FAE w poszczególnych okresach rozwojowych (charakterystyka ):


FAS u noworodków i niemowląt :
- niska waga urodzeniowa, mały obwód głowy
- dysmorfia twarzy (małe szeroko rozstawione oczy, , plaska środkowa część twarzoczaszki, brak rynienki podnosowej, cienka górna warga, mały zadarty nos)
- zaburzenia rytmu snu i czuwania
- słabo wykształcony odruch ssania
- słabe zdolności adaptacyjne
- nadaktywność
- nadwrażliwość na bodźce lub b. długi czas reakcji na bodźce
- mogą występować wady wrodzone


Zaburzenia u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym:
- mogą występować dysmorfie twarzy
- badania EEG mogą wykazywać niedorozwój mózgu
- zaburzenia sfery motorycznej
- zaburzenia uwagi, pamięci,
- trudności z rozwiązywaniem problemów
- impulsywność
- słaba koordynacja
- słabsze rozumienie słów, gramatyki
- trudności w ocenie sytuacji
- trudności z rozumieniem pojęć abstrakcyjnych (matematyka, czas, pieniądze)
- niedojrzałe zachowania
- trudności w kontaktach z rówieśnikami
- iloraz inteligencji często jest w normie


Zaburzenia u dzieci w starszym wielu szkolnym:
- problemy z koncentracją uwagi
- niepokój
- brak wytrwałości w pracy
- niechęć do podejmowania wyzwań
- trudności z pojęciami abstrakcyjnymi
- zagrożenie zachowaniami antyspołecznymi (mogą poszukiwać silnych doznań)
- trudności w rozwiązywaniu problemów, podejmowaniem decyzji
- trudności z myśleniem przyczynowo – skutkowym, oceną
- kłopoty z pamięcią
- kłopoty w zorganizowaniu świata, niekiedy w wykonywaniu złożonych codziennych czynności (potrzebują ciągłego przypominania, ukierunkowywania)

Wyżej wymienione zaburzenia nie są charakterystyczne tylko dla FAS/ FAE, mogą również być związane z innymi nieprawidłowościami w rozwoju dziecka.



Dziecko z syndromem FAS nie jest po prostu dzieckiem z wadami wrodzonymi i opóźnieniem umysłowym. Jest dzieckiem z niepełnosprawnością złożoną, w której ucierpiało wiele narządów i dróg sensorycznych ( np. mogą występować problemy z widzeniem, słyszeniem, czuciem itd. pomimo prawidłowej budowy zmysłów).



Widzenie.

Widzieć – to nie tylko mieć dobry wzrok, odpowiednio adaptujący się do warunków otoczenia, ale to także uwaga wzrokowa, kodowanie i przetwarzanie bodźców wzrokowych. Widzenie zależy więc nie tylko od stanu narządu wzroku, ale i od „poprawności” przyjmowania obrazu przez mózg. Wady wzroku utrudniają percepcję informacji (brak całości informacji, zniekształcenia), wymagają diagnostyki okulistycznej.

Rozwój postrzegania :
- noworodek – reakcje źrenic na światło, reakcje dziecka na jasno – ciemno
- 3-6 miesiąc życia – okres widzenia konturowy (widzenie konturów kształtuje się gdy ktoś nad dzieckiem się nachyla, kontur matki wielozmysłowy; potrzeba dostarczania konturów)
- 6-12 miesiąc życia – widzenie szczegółów – rozpoznawanie rodziców , później szczegółowe widzenie przedmiotów; widzenie szczegółów powinno być równocześnie zbieżne z rozumieniem słów (np. określających dany przedmiot)
- 18 – 24 miesiąc życia – rozpoznawanie obrazków wcześniej poznanych koresponduje z rozumieniem prostych poleceń (np. „pokaż kotka”)

Z nieprawidłowym funkcjonowaniem widzenia wiążą się następujące trudności:
- brak pełnej świadomości co do zdarzeń i obiektów wokół dziecka
- zmniejszona zdolność do obserwacji mimiki twarzy co utrudnia reagowanie na zmiany i upośledza społeczne interakcje
- trudności w rozpoznawaniu szczegółów, znajdowaniu różnic i podobieństw
- trudności z odczytywaniem godziny, co przekłada się również na trudności z rozumieniem upływu czasu
- trudności w czytaniu i w matematyce (szczególnie geometria, „słupki” w dodawaniu...), problemy z rysunkami
- słaba pamięć wzrokowa – dziecko z trudnością przypomina sobie obserwowane obiekty.

Stymulacja widzenia może polegać na:
- trening czytania globalnego metodą Domana (dzieci małe)
- rozpoznawanie obrazków wydzielonych z tła
- wyszukiwanie różnic (przy opisywaniu obiektów, pomiędzy dwoma obrazkami)
- znajdowanie podobieństw
- trening widzenia peryferyjnego
- dzieci starsze mające trudności z czytaniem mogą potrzebować większego druku – tak jak w czytankach dla dzieci młodszych.

Słyszenie.

Słyszenie to aktywny odbiór bodźców słuchowych, czyli nie tylko bierne słuchanie, ale i kodowanie , przetwarzanie przez mózg informacji docierających drogą słuchową. Słyszenie kształtuje się już w łonie matki – dziecko słyszy dźwięki z organizmu matki oraz część dźwięków docierających z otoczenia. Dzieci z ciąż alkoholowych mają zaburzone odbieranie i rozpoznawanie dźwięków.


Rozwój słyszenia:
- noworodek – reakcją na dźwięk jest chwilowe „zastygnięcie w bezruchu”, ewentualne wybudzenie dziecka z płytkiego snu
- 2-3 miesiąc życia – obrót głowy w stronę źródła dźwięku
- 4-7 miesiąc – lokalizacja strony z której dobiega dźwięk, reakcje na intonację głosu (ton karcący, spokojny ...)
- 7-21 miesiąc – doskonalenie lokalizacji dźwięków z każdego kierunku
- 7-12 miesiąc – poznawanie właściwości akustycznych otoczenia, rozwijanie umiejętności rozróżniania wrażeń słuchowych na tle innych doznań zmysłowych
- 1 rok życia – dziecko reaguje na ciche dźwięki; tańczy przy muzyce doskonalenie pamięci słuchowej, rozumienie słowa NIE, rozumienie bardzo prostych poleceń
- 2 rok życia – rozumie proste polecenia : daj mi..., pokaż.... ; pod koniec 2 r.z. potrafi zrozumieć i zapamiętać polecenie dwuczłonowe np. „idź do łazienki i umyj ręce”
- 2-4 r. ż – spełnia trudniejsze polecenia, śpiewa i tańczy przy muzyce, słyszy i rozumie rozmowę z drugiego pokoju, zadaje nieskończoną ilość pytań


Z rozwojem słyszenia ściśle wiąże się rozwój mowy.
Podstawowe etapy w rozwoju mowy to:
- 0-1 r.ż. okres melodii (wokalizacje samogłoskowe, głużenie, gaworzenie - 6-7 miesiąc życia; głużenie występuje też u dzieci głuchych ! ; dopiero pojawienie się gaworzenia – powtarzania sylab świadczy o tym, że dziecko słyszy)
- 1-2 r. ż. okres wyrazu (pojawianie się coraz większej ilości wypowiadanych słów, kojarzenie pojęcia z przedmiotem w zasięgu wzroku)
- 2-3 r. ż okres zdania
- 4-6 r.ż. –okres swoistych form językowych.



Zaburzenia percepcji słuchowej mogą objawiać się jako:
- opóźniony rozwój mowy
- mowa monotonna, a ton głosu niedostosowany do sytuacji
- trudności w słuchaniu przy dodatkowym hałasie (tv, muzyka...), wyodrębnianiu istotnych treści dźwiękowych z otoczenia
- trudności w pamiętaniu informacji
- trudności w rozumieniu i wykonywaniu poleceń
- trudności w wysłuchaniu subtelnych różnic w dźwiękach lub słowach, rozumieniu słów o wielu znaczeniach (np. zamek)
- niezdolność do odczytania emocjonalnej zawartości cudzej wypowiedzi
- nadwrażliwość słuchowa na niektóre zakresy dźwięków
- przytłumione słyszenie (jak pod wodą)
- u niektórych dzieci z FAS/FAE mogą często przebiegać bezobjawowo zapalenia uszu ze względu na obniżony próg bólu (dziecko nie czuje że je boli ucho), co również upośledza zdolność słyszenia
- część dzieci ma zaburzenia lateralizacji słuchowej (ze względu na to, że ośrodki percepcji mowy są zlokalizowane w lewej półkuli, w słyszeniu ucho prawe powinno być dominujące) w wyniku której dochodzi do niepłynności mówienia, jąkania, zaburzeń analizy i syntezy słuchowej i problemów w zakresie logicznego przyporządkowywania faktów słuchowych

Badania dowodzą przewagę percepcji prawousznej dla dźwięków werbalnych i percepcji lewousznej dla dźwięków niewerbalnych (melodii, dźwięków emocjonalnych, dźwięków z otoczenia.

Stymulacja słyszenia:
- wprowadzanie dziecka w uporządkowany świat dźwięków – dźwięki „wydzielone” z otoczenia, nazwane
- słowo +obraz, słowo + tekst
- życzliwe powtarzanie poleceń, dzielenie na prostsze etapy
- zadbanie o „wyciszenie tła”, odizolowanie od bodźców przeszkadzających
- ćwiczenia w powtarzaniu sekwencji rytmicznych
- terapia słuchowa metodą Tomatisa (prowadzona przez specjalistów)



Zmysł dotyku, równowagi i propriocepcji (czucia wewnętrznego).

Powyższe zmysły związane są z czuciem:
- czucie przedsionkowe (równowaga)
- czucie wewnętrzne (propriocepcja)
- czucie zewnętrzne (dotyk)
Zmysł czucia kształtuje się już w łonie matki; dziecko otaczane przez wody płodowe czuje ich nacisk, odbiera sygnały płynące z własnego ciała i również zaczyna rozwijać zmysł równowagi poprzez rożne ułożenie w łonie ( szczególnie pierwsze miesiące, kiedy dziecko ma dużo miejsca i może obracać się we wszystkie strony) oraz odbierając ruchy matki (chodzenie, stanie, podnoszenie itd.)


Czucie przedsionkowe

Układ przedsionkowy (znajdującym się w uchu wewnętrznym, stymulowany poprzez ruchy głowy oraz bodźce płynące z innych zmysłów) wpływa na:
§ Równowagę
§ Napięcie mięśniowe
§ Twór siatkowaty (część mózgu ; związane z pobudzeniem lub wyciszeniem dziecka)
§ Informację polisensoryczną (integracja bodźców płynących z różnych zmysłów)
§ Koordynacje 2 stron ciała
§ Percepcję oko –ręka
§ Ośrodek słuchowy mowy
§ Emocje ( badania naukowe dowodzą, że brak stymulacji przedsionkowej we wczesnym okresie rozwoju powoduje u zwierząt agresję, wrogość lub wycofanie).

Objawy obniżonej wrażliwości układu przedsionkowego:
- dziecko uwielbia ruch, huśtanie, kołysanie itp.
- ...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !