Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Zajęcia socjoterapeutyczne jako pomoc dzieciom z zaburzeniami zachowania

Data dodania: 2009-07-09 17:50:47
Autor: Anna Mielewczyk

W codziennej szkolnej pracy napotykamy coraz częściej trudne zachowania dzieci, czyli zachowania społecznie nie akceptowane. Zachowanie człowieka to system reakcji na określoną sytuację społeczną. W relacjach międzyludzkich obowiązują przyjęte i społecznie akceptowane normy zachowań. Jeśli dziecko swoim zachowaniem łamie akceptowane społecznie normy zachowań, mówimy, że jego zachowanie jest zaburzone. Przyjmuje się, ze zaburzenia zachowania są wynikiem doznawanych stanów emocjonalnych, z którymi dziecko nie może sobie poradzić

Trudne zachowania dzieci i młodzieży mają swoje tło psychiczne. Towarzyszą im przykre emocje takie jak lęk, poczucie winy, niepokoju, gniew, złość, osamotnienie oraz określone, najczęściej negatywne sądy poznawcze na temat własnej osoby. Są one wynikiem doznawanych, w przeszłości lub aktualnie, trudnych stanów emocjonalnych, stanów deprywacji, braku satysfakcjonujących kontaktów z najbliższymi. Przykrym doświadczeniem jest również brak możliwości wywiązania się ze stawianych obowiązków i oczekiwań wykraczających poza możliwości dziecka. Dziecko może doświadczyć jednorazowego, ale bardzo intensywnego urazu, albo żyć w społeczności gdzie chronicznie występują sytuacje trudne. Te doświadczenia dotyczą z reguły ważnych dziedzin życia i zwykle zagrażają poczuciu tożsamości dziecka, jego bezpieczeństwa, życia lub zdrowia. Mają one istotny wpływ na kształtowanie się poczucia własnej wartości, godności i poczucia bezpieczeństwa, a w rezultacie na kształtowanie się osobowości dziecka. Dziecko ma lęki przed niepowodzeniem, izoluje się, nie ufa ludziom, broni się przed własnymi doznaniami emocjonalnymi i emocjami innych. Może szukać samo potwierdzenia naruszając prawa innych lub prezentując wrogie zachowania wobec siebie i otoczenia. Przeżywana sytuacja trudna powoduje uogólnienie tego doświadczenia w postaci sądów poznawczych o rzeczywistości i powstanie określonych typów zachowań, czyli takich, które mają je chronić przed innymi przykrymi doświadczeniami. Zachowania te na ogół nie są zgodne z oczekiwaniami dorosłych i często szkodliwe dla samego dziecka. Zaburzenia te ujawniają się jako zaburzenia w relacjach:

  •  dziecko - dorośli
  • dziecko - rówieśnicy
  • dziecko - zadanie
  • dziecko do samego siebie

Za zachowaniami tymi kryje się myślenie o świecie i ludziach a także o sobie samym, że są źli.

Jedną z form pomocy dzieciom z zaburzeniami zachowania są zajęcia socjoterapeutyczne. Proces socjoterapeutyczny ma przerwać mechanizm zaburzeń. Zajęcia socjoterapeutyczne polegają na celowym oddziaływaniu terapeutów mającym stworzyć dziecku okazję do nabycia nowych doświadczeń. Pod ich wpływem w zachowaniu i samopoczuciu dziecka mają nastąpić określone, pozytywne zmiany. Powinny mu one pomóc w lepszym funkcjonowaniu w szkole, rodzinie i grupie rówieśniczej, a także przynieść efektywniejszą realizację życiowych celów. Dziecko musi dokonać oceny i weryfikacji sposobów swoich zachowań oraz sądów na temat rzeczywistości, musi również odreagować emocjonalnie.

Na proces socjoterapeutyczny składają się trzy elementy:

1. Zmiana sądów poznawczych.

2. Zmiana wzorców zachowań.

3. Odreagowanie emocjonalne.

Każde doświadczenie, jakie przeżywa człowiek, może potwierdzić posiadany przez niego obraz świata, wzbogacić go lub zmienić.

Udział w zajęciach socjoterapeutycznych jest dla dziecka szeregiem doświadczeń społecznych. Ze względu na cel zajęć doświadczenia te mają między innymi skorygować sądy poznawcze wyniesione przez dziecko z przeżyć urazowych. Aby mogło to nastąpić, treść doświadczeń korygujących powinna być przeciwstawna do treści doświadczeń urazowych. W wyniku zajęć socjoterapeutycznych może nastąpić korekta występujących u dzieci zaburzeń zachowania oraz opanowania przez nie nowych, bardziej konstruktywnych sposobów funkcjonowania. Nowe wzorce zachowań mogą umożliwić dziecku bardziej satysfakcjonujące dla obu stron kontakty z innymi ludźmi oraz realizację własnych celów.

Socjoterapia jest oddziaływaniem przyczynowym. Zaburzenie zachowania jest traktowane jako przejaw głębszych trudności dziecka i dlatego, samo w sobie, nie jest głównym obiektem oddziaływań. Udział w zajęciach może być dla dzieci m.in. ćwiczeniem umiejętności optymalnego sposobu funkcjonowania, może też polegać na zajmowaniu się własną przeszłością, określaniu sfery własnej sprawczości.

Przebudowa struktur poznawczych i zmiana wzorców zachowań, dotykając bolesnych doświadczeń urazowych, uwalnia związane z nimi emocje. Ich zablokowanie uniemożliwia zajście zmian w sferze poznawczej i behawioralnej, a przez to powstrzymuje proces socjoterapeutyczny. Przeżywane przez dzieci uczucia muszą zostać wyrażone. Dlatego ważne jest, aby w trakcie zajęć dzieci miały możliwość ekspresji uczuć w formie śmiechu, krzyku, ekspresywnego mówienia czy płaczu.

Zajęcia socjoterapeutyczne. mają charakter ustrukturalizowanych spotkań grupowych. Odbywają się zgodnie z przygotowanym i opracowanym pod kątem potrzeb danej grupy programem. Zajęcia obejmują cykl spotkań, w których wyróżnia się trzy etapy pracy z grupą.

Pierwszy etap to okres powstawania grupy. Służy on poznaniu się uczestników, opracowaniu reguł i norm grupowych, tworzeniu atmosfery wyzwalającej pozytywne relacje interpersonalne. Dlatego też pierwsze spotkania koncentrują się wokół zabaw i ćwiczeń pozwalających na integrację grupy, budowanie zaufania i poczucia bezpieczeństwa.

Drugi etap to właściwa praca z grupą. Polega na realizacji zaplanowanych celów terapeutycznych, edukacyjnych i rozwojowych. Ostatni etap jest przygotowaniem do zakończenia wspólnej aktywności i spotkań w grupie, jest podsumowaniem nabytych umiejętności. Uczestnicy na koniec udzielają sobie wzajemnie pozytywnych wzmocnień w sferze uczuć, informacji podnoszących poczucie wartości, obdarowują się wzajemnie podarunkami, rysunkami, laurkami.

Zajęcia socjoterapeutyczne mają swoja strukturę, która wyznacza przebieg każdego spotkania. Rozpoczynają się „Powitaniem w kręgu”. Można zastosować tu różne formy aktywności werbalnej i ruchowej służące wprowadzeniu przyjemnej atmosfery. Kolejno następuje „Rozgrzewka”.

W zależności od nastroju grupy i jej energii stosuje się tu ćwiczenia i zabawy aktywizujące lub wyciszające. Mogą być tak dobrane, by łączyć się lub wprowadzać w temat spotkania. „Zajęcia zasadnicze”- to czas aktywnego zdobywania przez uczestników doświadczeń emocjonalnych i poznawczych w celowo zorganizowanych sytuacjach psychokorekcyjnych i stymulujących rozwój. Kolejne ćwiczenia mogą być realizowane poprzez zabawy, rysunki i prace plastyczne, muzykowanie, odgrywanie scenek.

W toku zajęć socjoterapeutycznych dostarczanie okazji do odreagowania emocjonalnego i przeżywania emocji odbywa się przez zastosowanie odpowiednich technik i form pracy.

Podstawową formą pracy socjoterapeutycznej jest zabawa, która daje możliwość nie tylko zaspokojenia potrzeby kontaktu z drugim człowiekiem, ale przede wszystkim pozwala na nabywanie doświadczeń przez osobiste przeżywanie. Ćwiczenia i zabawy wpływają na otwartą, akceptującą atmosferę, uwalniają dziecko od negatywnych przeżyć. Stwarzają pełne emocji sytuacje pomagające w uczeniu się określonych treści. Poprzez zabawę uczestnicy rozwijają umiejętność spostrzegania,...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !