Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Czynniki warunkujące rozwój społeczno - moralny dziecka

Data dodania: 2009-06-07 15:44:48
Autor: Anna Gąsiorowska — Niemczyk

Niniejsza praca ukazuje rozwój dziecka w młodszym wieku szkolnym.

Psychologia rozwojowa jest naukę, która bada rozwój człowieka od pierwszych chwil jego życia do osiągnięcia dojrzałości. Rozróżnia ona kilka okresów, faz rozwojowych:

- niemowlęctwo - pierwszy rok życia

- wczesna dzieciństwo - od l do 3 lat

- wiek przedszkolny - średnie dzieciństwo od 3 do 6 lat

- młodszy wiek szkolny - późne dzieciństwo od 7 do 11-12 lat

- wiek dorastania.

CZYNNIKI ROZWOJU W MŁODSZYM WIEKU SZKOLNYM

Istotny wpływ na rozwój ogólny dzieci w młodszym wieku szkolnym ma przede wszystkim środowisko rodzinne lub opiekuńcze, czynniki dydaktyczno-pedagogiczne tj. programy, treści i metody nauczania w szkole, nauczyciel jako osoba znacząca dla młodych oraz grupy rówieśnicze.

W wieku przedszkolnym rodzina była dla dziecka podstawowym , nieraz jedynym środowiskiem wychowawczym decydującym o jego rozwoju. Od 7 roku życia dziecko, nie przestając należeć do rodziny, wkracza do zupełnie odmiennego środowiska szkolnego. Wśród wielkiej różnorodności czynników działających na dziecko w tym nowym stadium jego rozwoju znaczenie szkoły jest szczególnie istotne, gdyż jest to oddziaływanie systematyczne, długotrwałe, łączące przekazywanie wiedzy z ćwiczeniem funkcji psychicznych i ukierunkowanym kształtowaniem osobowości. Szkoła staje się dla dziecka również środowiskiem, w którym się ono bardziej uspołecznia, gdyż nawiązuje kontakty z grupa rówieśników, bierze udział w życiu szkoły. Zadania i rola ucznia zmieniają gruntownie społeczna pozycję dziecka w rodzinie - przydają jej znaczenia i zwiększają się wymagania wobec niego.

Rola środowiska rodzinnego i szkolnego w rozwoju dziecka jest doniosła, a właściwe nim kierowanie jest możliwe tylko przy ich współdziałaniu.

Dla optymalizacji intelektualnego rozwoju dzieci duże znaczenie ma miłość, akceptacja, zainteresowanie rodziców wykazywane dziecku przez kontakty, rozmowy z nimi, odpowiadanie na pytania. Dzieci z takich rodzin mają lepsze postępy w nauce. Również utrzymywanie przez rodzinę kontaktów z szerszym otoczeniem - muzea, teatry, filharmonia, ogrody zoologiczne sprzyja rozwojowi intelektualnemu. Na rozwój mowy i sprawność czytania pozytywny wpływ ma zainteresowanie dla czytelnictwa np. domowe biblioteczki. Wskaźnikiem intelektualnego rozwoju dziecka jest m.in. wzrost własnej aktywności poznawczej, rozwój zainteresowań, motywacji do uczenia się i zdobywania wiedzy o świecie. Poza szkołą i rodziną oraz instytucjami wychowania pozaszkolnego, na dziecka oddziałuje szersze otoczenie poprzez tzw. dobra kulturalne, jak i przypadkowe wpływy ludzi, sytuacji.

ROZWÓJ MORALNY

Dzieci w pierwszej fazie młodszego wieku szkolnego znajdują się w heteronomicznym stadium rozwoju moralnego dziecko uznaje za sprawiedliwe wszelkie nakazy i zakazy formułowane i wysuwane przez dorosłych. Autorytet dorosłych jest bardzo wielki. Postawy dziecka wobec prezentowanych przez dorosłych norm są określane jako realizm moralny lub konformizm społeczno - moralny. Jego podstawą wg Piageta jest szacunek dla wieku oraz "przymus intelektualny" ze strony dorosłych. Oznaką heteronomii jest także traktowanie groźby i kary jako głównego powodu przestrzegania norm moralnych.

Druga faza tego okresu zawiera już pierwsze przejawy autonomii moralnej, polegającej na szacunku dla reguł wynikających ze wzajemnego porozumienia, poszanowania dla zasady wzajemności oraz brania pod uwagę przy ocenie czynu i intencji sprawcy. Jest to jednak faza przejściowa od heteronomii do autonomii. Sądy moralne i postawy kształtują się w sytuacjach życia społecznego dziecka.

Silne poczucie więzi z grupą i odczuwanie od niej zależności, ukształtowane u większości dzieci pod koniec tego okresu, może rodzić sytuacje konfliktowe, w których dziecko ulega naciskowi grupy, walcząc z poprzednio utrwalonymi postawami.

W świetle podziału stadiów norm moralnych wg N. Bulla dzieci w młodszym wieku szkolnym przechodzą od heteronomii do socjonomii. Przechodzenie na wyższy poziom rozwoju moralnego zależy w dużej mierze od warunków życia dziecka i oddziaływań wychowawczych. Moralne normy zachowania się dziecko może przyjąć od dorosłych zrozumieć i uczynić własnymi tylko wtedy, gdy zaczną mieć one dla niego konkretne znaczenie życiowe, zostaną uformowane w toku jego społecznej praktyki i gdy będą odczuwane jako właściwe. W końcu tego okresu tylko niektóre dzieci, wychowywane w sprzyjających warunkach, stają się zdolne do pryncypializmu moralnego tj. do uznania wartości, norm i przestrzegania ich nie ze względu na otoczenie społeczne, lecz dla nich samych. Dziecko staje się świadomym współtwórcą zasad współżycia obowiązujących w życiu społecznym i uznaje je za własne. Zaczyna rozumieć umowność, relatywizm, norm moralnych.

W związku z uznaniem wartości autonomicznej norm moralnych zmianie ulegają też oceny przez dziecko postępowania własne- go i innych osób. Przeobrażenia w postawach i ocenach społeczno- moralnych tego okresu należę do stery zjawisk charakterologicznych i zaczynają określać indywidualne oblicze poszczególnych dzieci.

ROZWÓJ SPOŁECZNY

Rozwój społeczny to szereg zmian w osobowości dziecka w wyniku których staje się ono zdolne do życia, działalności i pełnienia określonych ról w społeczeństwie. Dla rozwoju dziecka w młodszym wieku szkolnym istotne są warunki środowiskowe - dom rodzinny, szkoła i nauczyciele, inne instytucji wychowania zbiorowego oraz grupy rówieśnicze.

Rodzina odgrywa szczególną rolę w kształtowaniu postaw społecznych i moralnych. Specyficzną funkcją rodziny jest zapewnianie dziecku poczucia bezpieczeństwa i oparcia uczuciowego w nowych i trudnych sytuacjach.

Szkoła wprowadza uczniów w kulturę kraju, zaszczepia normy...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !