Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Baśń i bajka w pracy z dziećmi przedszkolnymi.

Data dodania: 2005-06-22 12:00:00
Czasy, w których przyszło nam żyć, to czas rozwiniętej daleko nauki i techniki, czas komputerów i rzeczywistości wirtualnej. Coraz częstszą formą spędzania wolnego czasu przez dziecko jest walka z poruszającym się zwinie po ekranie komputera wojownikiem. Większość z nas uważa że, podczas takiej zabawy dziecko rozwija swoją wyobraźnię, ćwiczy refleks, doskonali sprawność manualną, koordynację wzrokowo– ruchową itp. BAŚŃ I BAJKA W PRACY Z DZIEĆMI PRZEDSZKOLNYMI .

PROGRAM

Opracowały:
Irena Drewczyńska
Wioletta Pora

CZERSK 2004.
W baśniach opowiadanych mi w dzieciństwie
kryje się głębsze znaczenie niż w prawdach , 
o których poucza życie. 
			F. Schiller

Wstęp
      Czasy , w których przyszło nam żyć, to czas rozwiniętej daleko nauki i techniki, czas komputerów i rzeczywistości wirtualnej. Coraz częstszą formą spędzania wolnego czasu przez dziecko jest walka z poruszającym się zwinie po ekranie komputera wojownikiem. Większość z nas uważa że, podczas takiej zabawy dziecko rozwija swoją wyobraźnię, ćwiczy refleks, doskonali sprawność manualną, koordynację wzrokowo – ruchową itp. Zapominamy jednak o agresji występującej w tych grach, pozycji siedzącej dziecka podczas wpatrywania się w komputer przez długi czas, czy wreszcie o niepokojącym coraz bardziej uzależnieniu od komputera.
      Rozważając wszystkie za i przeciw trzeba stwierdzić, że z całą pewnością komputer jest częścią naszej rzeczywistości i nie da się uniknąć kontaktu dziecka z nim. Nie może być on jedyną formą wprowadzania dziecka w świat fantazji. Nic bowiem nie zastąpi cudownego wynalazku przeszłych pokoleń, jakim jest bajka i baśń.
      Baśń to utwór, który od wieków nie traci na popularności. Niezależnie od epoki, prądu literackiego, czy mody bywa ona wciąż czytana i opowiadana. Jest jednym z tych gatunków prozy ustnej, z którym zetknął się chyba każdy człowiek w dzieciństwie.
1. WPŁYW BAŚNI I BAJKI NA ROZWÓJ OSOBOWOŚCI DZIECKA.
      Bajka i baśń pojawiły się w zamierzchłej przeszłości . Bajka jest to krótka opowiastka pisana wierszem lub prozą, której bohaterami są zwierzęta, ludzie, rzadziej rośliny lub przedmioty.
      Natomiast baśnie wyróżnia przede wszystkim jednoznaczność postaw bohaterów, na ogół szczęśliwe zakończenie akcji oraz nieokreślony czas i miejsce wydarzeń. Tłem akcji w baśniach jest bogata, a przy tym często tajemnicza przyroda.
      W baśniach i bajkach pewne zjawiska przyrodnicze wydatnie pomagają i wręcz opiekują się człowiekiem. Siły natury posiadają czarodziejską moc. Treść baśni wzmacnia przekonanie i wiarę w dobroć i sprawiedliwość, a w ten sposób czyni je lepszym i bogatym wewnętrznie. Krainy baśni są bogato wypełnione postaciami zwierzęcymi, roślinnymi, a także przedmiotami posiadającymi ludzkie cechy i ludzkie możliwości. W fabule baśni w wielu różnorodnych wątkach przeplatają: szczęście, nieszczęście, dobro i zło. Zwierzę w baśni jakże często jest nosicielem tajemnicy, doradcą bohatera, przyjacielem. Może nawet przemówić do człowieka. Baśń w wychowaniu dziecka odgrywa wielką rolę, jest stałym towarzyszem jego codziennych poczynań, wzbogaca proces wychowania i ułatwia realizację wielu zagadnień tak ważnych dla radosnego, harmonijnego rozwoju dziecka. Baśń pomaga ukazywać dziecku prawdy moralne i egzystencjonalne , z którymi nawet człowiek dorosły się boryka. Dzięki oddziaływaniu baśni można przekonać dziecko, iż źródło dobra i zła tkwi często w naszej własnej naturze. Agresja, złość, lęk, egoizm, zazdrość, miłość – tę kategorię emocji i uczuć wyzwala człowiek. Dziecko często szukając analogii przenosi zachowanie poszczególnych postaci fantastycznych do własnych zachowań.
      Baśń w sposób subtelny i w zasadzie niepowtarzalny budzi i rozwija miłość do przyrody. Poznanie wybranych baśni i bajek, zwłaszcza własnego kraju rozszerza orientację w tradycjach i obyczajach narodu. Tym samym w szczególny sposób pogłębia poczucie więzi z regionem, krajem. Uczy chronić i szanować przyrodę i kulturę lokalną.
      Słuchając baśni dziecko identyfikuje się z jej postaciami, a przede wszystkim z postacią głównego bohatera. Zwraca się uwagę, że to właśnie w postaci bohatera ulokowane zostaje własne " ja" dziecka. Identyfikacja z postacią głównego bohatera sprawia, że dziecko słuchając baśni, angażuje się silnie uczuciowo we wszystkie zdarzenia i perypetie, jakie on przeżywa i wchodzi w świat literackiej fikcji przeżywając wzruszenia odpowiednie do zdarzeń zachodzących w tym świecie .
      W losach i przeżyciach baśniowych bohaterów dziecko dostrzega ujawnienie tych własnych uczuć i dążeń o charakterze konfliktowym, znajduje ich zeksterioryzowaną i przez to także dozwoloną formę.
      Literatura baśniowa dostarcza także dziecku pewnych psychologicznych schematów przebiegu życia ludzkiego, zwłaszcza w tych jego okresach, które kończą się ogólnym stwierdzeniem, że w dalszym ciągu bohaterowie " żyli długo i szczęśliwie". Zanim to jednak nastąpiło zachodziły w ich życiu różnorodne perypetie charakterystyczne dla życia ludzkiego w tych fazach, które dziecko ma jeszcze daleko przed sobą. Dzieci mogą więc także czerpać wzory porządkujące im według pewnych schematów wyobrażenia o własnej przyszłości i tworzyć w oparciu o te schematy scenariusze własnego życia.
      Sprawia to, że dziecko – identyfikując się z postaciami baśniowych bohaterów – rozszerza ogromnie granice własnego świata wewnętrznego, wychodzi poza własny egocentryzm, zdobywa poczucie wspólnoty ze światem przyrody. Jest to doświadczenia niezwykle cenne, zwłaszcza w dobie obecnej.

2. WYBRANE HASŁA PROGRAMOWE.
      Opracowany program: "Baśń i bajka w pracy z dziećmi przedszkolnymi" opiera się na wytycznych programu " ABC – program wychowania przedszkolnego XXI wieku." DKW – 4013 – 1/00.
Nasz program obejmuje następujące obszary:
  1. Obszar edukacji społeczno – moralnej:
      Wzbudzanie uczucia sympatii dla dobrych ludzi i ich uczynków.
      Dowiadywanie się co to jest dobry uczynek.
    • Słuchanie bajek, opowiadań, gdzie wyeksponowana jest miłość, dobroć, prawda.
    • Słuchanie utworów literackich o wymowie moralnej – wiązanie sprawiedliwości i dobrych uczynków z pięknem.
    • Dostrzeganie zdarzeń rzeczywistych i fantazji w utworach literackich. Dochodzenie do rozróżniania prawdy i fałszu.
    • Rozróżnianie prawdy, fałszu, fantazji i żartu w utworach literackich i sytuacjach życia codziennego. Rozumienie konsekwencji kłamstwa dla siebie i dla innych. Potępienie kłamstwa.
    • Słuchanie utworów literackich, które zawierają dylemat moralny. Nabywanie umiejętności poświęcania własnych korzyści dla dobra innych.
  2. Obszar edukacji zdrowotnej.
    • Dbanie o własne zmysły i higienę układu nerwowego:
      • próby wyrażania emocji w sposób niewerbalny poprzez plastykę, muzykę czy literaturę.
  3. Obszar edukacji przyrodniczej.
    • Rozwijanie troski o obecną i przyszłą jakość życia na Ziemi:
      • nabywanie opiekuńczego stosunku do świata roślin i zwierząt.
      • Rozumienie potrzeby i konieczności dbania o życie na Ziemi
      • Kształtowanie umiejętności mądrego i odpowiedzialnego współżycia człowieka z przyrodą.
  4. Obszar edukacji w zakresie mowy i myślenia.
    • Doskonalenie mowy powiązanej w czasie wypowiadania się na różne tematy związane z przeżyciami, zdarzeniami, zjawiskami, treściami literatury dziecięcej.
    • Nabywanie przekonania, że umiem się wypowiadać, jestem słuchany i akceptowany przez innych oraz sam potrafię także słuchać. Zdawanie sobie sprawy z faktu, że jesteśmy odpowiedzialni za treść tego, co mówimy.
    • Doskonalenie mowy komunikatywnej i uczenie się dyskutowania , wymiany zdań, argumentowania swoich wypowiedzi na miarę możliwości własnego wieku z umiejętnością uważnego słuchania partnera.
    • Rysowanie książeczek ilustrujących treść poznanych utworów literackich.
    • Poznawanie różnorodnych utworów o wartościach wychowawczych, poznawczych, kształcących oraz zawierających elementy fantazji i humoru.
    • Poznawanie dłuższych utworów literackich, fragmentami w ciągu 2 – 3 kolejnych dni.
    • Poznawanie autorów literatury polskiej i obcej ( w tym legend ) – znajomość imienia , nazwiska i tytułu utworu.
    • Charakteryzowanie postaci i zdarzeń w poznawanych utworach literackich z użyciem określeń bliskoznacznych.
    • Analiza treści utworów – omawianie i ocena postępowania bohaterów z próbą uzasadnienia własnego stanowiska. Wyodrębnienie postaci pozytywnych i negatywnych. Wyprowadzanie wniosków związanych ze skutkami różnych zachowań i przedstawionych zdarzeń.
    • Tworzenie własnych zakończeń opowiadań i bajek.
    • Przygotowanie inscenizacji utworów: powtarzanie treści i dialogów, samodzielne wykonywanie kukiełek, pacynek, sylwet, teatrzyku cieni.
    • Wykorzystanie niewerbalnych środków wyrazu: ruchy ciała, rąk, mimika, spojrzenie, uśmiech – nazywanie wyrażanych stanów i emocji.
    • Udział w inscenizacjach ( proza, formy wierszowane ) – przedszkolny teatrzyk, występy przed zaproszonymi gośćmi: dzieci z różnych grup i osoby z zewnątrz przedszkola. ( np. z okazji Dnia Matki, zakończenie roku szkolnego itp. ).
3. CELE EDUKACJI LITERACKIEJ:
Cele główne;
  1. Stymulowanie rozwoju i inspirowanie twórczych działań dzieci .
  2. Uwrażliwianie na piękno słowa pisanego i mówionego .
  3. Rozwijanie logicznego myślenia w toku kształtowania pojęć.
Ad 1.
  • rozwijanie pozytywnych związków – relacji i postaw w rozwoju dziecka
  • pobudzanie i zaspakajanie potrzeb emocjonalnych
  • rozwijanie potrzeb społecznych
  • pobudzanie dzieci do nowych doświadczeń
Ad 2.
  • rozwijanie umiejętności słuchania języka literackiego i posługiwania się nim
  • wzbogacanie biernego i czynnego słownika dzieci
  • kształcenie umiejętności przedstawiania wybranych bajek i baśni za pomocą gestu , mimiki i ruchu.
  • Wdrażanie do poprawnego wypowiadania się pod względem gramatycznym i fleksyjnym
  • Pobudzanie zainteresowania książką jako źródłem wiedzy i przeżyć
  • Pobudzanie twórczej postawy w czasie recytacji i odtwarzanie ról
  • Rozwijanie umiejętności doboru właściwej intonacji głosu
AD 3.
  • kształcenie umiejętności rozróżniania i zrozumienia związków czasowych
  • wyrabianie umiejętności budowania poprawnych wypowiedzi pod względem logicznym
  • stwarzanie okazji do zrozumienia i odróżniania: zła i dobra , prawdy i fałszu , miłości i nienawiści itp.
Formy służące osiąganiu celów:
  • zabawy naśladowcze
  • zabawy tematyczne
  • zabawy z elementami dramy i pantomimy
  • inscenizowanie ruchem wierszy, piosenek , bajek , opowiadań , baśni
Metody służące osiąganiu celów:
Metody słowne:
  • swobodna rozmowa , dialog
  • opis
  • pogadanka
  • słuchanie czytanych baśni , legend , bajek
  • opowiadanie treści utworów
Metody aktywizujące:
  • drama
  • pantomima
  • pedagogika zabawy
  • gry i zabawy integracyjne
  • gry logiczne
  • aktywność ruchowa
4. STWARZANIE WARUNKÓW ORGANIZACYJNYCH:
  • gromadzenie w biblioteczce różnorodnych książek z baśniami i bajkami
  • utworzenie w salach kącików książek , bogatych w bajki i baśnie, ustalenie wspólnie z dziećmi zasad korzystania z nich
  • gromadzenie akcesoriów potrzebnych do przedstawień: rekwizyty , kostiumy , kukiełki , pacynki , sylwety , opaski , elementy scenografii
  • włączenie personelu przedszkolnego oraz rodziców do przygotowania strojów i scenografii
  • zorganizowanie konkursu plastycznego na temat; " Moja ulubiona bajka" - technika dowolna
  • kształtowanie motywacji do nauki czytania u dzieci poprzez stosowanie bajek i baśni
  • samodzielne wykonanie pomocy do zabawy w teatr do wybranej bajki np. J. Brzechwy pt. "Kwoka "
  • udział w przedstawieniach teatralnych organizowanych dla dzieci w przedszkolu i poza nim .
  • organizowanie w salach baśniowych kącików według pomysłów nauczycieli i dzieci
5. PROPOZYCJE UTWORÓW DO WYKORZYSTANIA .

Wrzesień:
"Przyjaciele zajączka " Cz. Janczarskiego
Formy realizacji: zabawy integracyjne
Przewidywane osiągnięcia dzieci:
dziecko potrafi:
  • podać tytuł książki i autora
  • współdziałać w grupie
  • rozpoznawać stany emocjonalne
dziecko zapamiętuje:
  • imiona , ruchy , gest
  • czerpie radość z tańca i śpiewu
  • orientuje się w przestrzeni
  • koordynuje ruch ze słowem
  • jest kreatywne
  • dokonuje skojarzeń i asocjacji
  • czuje się bezpiecznie w grupie
Październik:
" Jarzębinka " J. Tajc
Formy realizacji i metody: ilustrowanie sylwetami
Przewidywane osiągnięcia dzieci:
dziecko :
  • ćwiczy poprawną wymowę
  • bogaci czynny słownik
  • potrafi słuchać tego co mówi kolega
dziecko potrafi:
  • odpowiedzieć na pytanie :co by było , gdyby ...
  • wyrazić w sposób plastyczny stany emocjonalne bohaterów
Listopad:
"Kłopoty Burka z podwórka " L. Krzemieniecka
Formy realizacji i metody: zabawy inscenizowane , zadania otwarte
Przewidywane osiągnięcia dzieci:
dziecko...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !