Wstęp
Od 2022 roku obecność pedagogów specjalnych w szkołach stała się obowiązkowa, co było ważnym krokiem w stronę bardziej dostępnej i inkluzyjnej edukacji. Z perspektywy tych trzech lat widać wyraźnie, jak bardzo ich wsparcie jest potrzebne – zarówno uczniom ze specjalnymi potrzebami, jak i nauczycielom, którzy dzięki temu nie są sami w codziennych wyzwaniach. Bez wątpienia jest to zmiana, która realnie poprawiła jakość edukacji. W 2025 roku, kiedy publikacja trafi do szkół, pedagogowie specjalni nadal pełnią kluczową rolę w zapewnianiu pełnej inkluzji
edukacyjnej, pomagając uczniom odnosić sukcesy mimo różnych trudności.
Podstawy prawne omawianych zmian:
- Ustawa z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1116) – art. 29.
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r., poz. 1762) – art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. b, art. 42d ust. 3 i ust. 11.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1280 z późn. zm. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2022 r.) – § 24a.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1610) – § 3 ust. 2.
Pierwotnie wskazywano, że pedagog specjalny swoje działania kieruje głównie w stronę uczniów z niepełnosprawnością, natomiast kreowany obecnie zakres działań pedagoga specjalnego w znacznym stopniu rozszerza grono odbiorców usług świadczonych przez tego specjalistę. Z drugiej strony, analizując akty prawne, można zauważyć, że celem działalności pedagoga specjalnego jest koordynowanie spraw związanych z edukacją włączającą, która ma zapewnić każdemu uczniowi odpowiednie warunki do rozwoju oraz pełne włączenie w życie społeczne.
Główne zadania pedagoga specjalnego zostały wskazane w § 24a rozporządzenia Ministra
Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1594) i są one następujące:
1. Współpraca z nauczycielami, wychowawcami grup wychowawczych lub innymi specjalistami, rodzicami i uczniami:
rekomendowanie dyrektorowi przedszkola, szkoły lub placówki do realizacji działań w zakresie zapewnienia aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu przedszkola, szkoły i placówki oraz dostępności, prowadzenie badań i działań diagnostycznych związanych z rozpoznawaniem indywidualnych
potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki, rozwiązywanie problemów dydaktycznych i wychowawczych uczniów,
określanie niezbędnych do nauki warunków, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, w tym wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne, odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia.
