Strony statyczne

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Jak wykorzystać założenia edukacji alternatywnej w tradycyjnej szkole

Data dodania: 2018-01-19 11:38:51

Kształcenie tradycyjne różni się znacznie od alternatywnego. Szkoła alternatywna jest placówką oświatową, która oferuje uczniom model oparty na odmiennym, od tradycyjnego systemie nauczania i wychowania. Odmienność ta polegać może głownie na innych sposobach organizacji nauczania, aranżacji środowiska szkolnego lub strukturach programowych. Szkoła ta ma dużo większe możliwości, gdyż w dużej mierze jej organizacja jest finansowana z prywatnych środków rodziców. Poniższy materiał zawiera wiele informacji dotyczących sposobów wdrożenia elementów edukacji alternatywnej do publicznych szkół.

Po pierwsze dziecko uczy się samokontroli i samokrytyki oraz samodzielnie koryguje błędy, to założenie pedagogiki Marii Montesorii – w szkołach tradycyjnych obowiązuje system oceniania, który musimy respektować i egzekwować jego przestrzeganie. Możemy natomiast wprowadzić wewnątrz klasowe uregulowanie polegające na organizacji spotkań ( np. raz w tygodniu ) w trakcie których omawiane są kwestie zachowania uczniów. Proponuję następujący przebieg: uczeń sam ocenia swoje zachowanie opowiadając o sytuacjach trudnych i łatwych, przyjemnych oraz o sposobie radzenia sobie z nimi, uczeń ocenia swoje postępowanie, klasa wyraża swoje opinie, prowadzący wypowiada się zgodnie z założeniami oceniania kształtującego. Dodatkowym elementem, który ułatwi nam pracę wychowawczą może być graficzna plansza uwzględniająca wyniki spotkania.
Po drugie każde dziecko jest inne i interesuje się czymś innym, dlatego może samodzielnie wybrać ścieżkę i miejsce pracy - autorką tej koncepcji jest Maria Montesorii. Bez wątpienia nie możemy wprowadzać, aż tak liberalnych założeń w tradycyjnej szkole, ponieważ zadaniem każdego nauczyciela jest realizacja podstawy programowej. Jednak zważając na efektywność działania można wykorzystać je w określonym czasie np. 20 minut dziennie. Nawiązaniem do tej idei jest zasada pedagogiki waldorfskiej wprowadzająca odpowiedni wystrój klasy oraz freinetowskie kąciki specjalistyczne. Poniższa tabela obrazuje możliwe do wykorzystania rozwiązania w tym obszarz[1]
 
Nazwa dekoracji lub aranżacji
Niezbędne materiały
Cel
Opis
Sceneria
Farba w wybranym kolorze, kolorowe farby i szablony, charakterystyczne dodatki wykonane np. z drewna lub kartonu
-Rozwijanie wyobraźni,
-Poprawa samopoczucia,
-Tworzenie więzi i identyfikowanie się z własną grupą.
Pomieszczenie aranżujemy zgodnie z wybraną tematyką np. łąka, dziki zachód, sklep z zabawkami, tęczowy świat itd. dbamy o wykonanie różnorodnych detali, elementów dekoracji, odmalowując je z szablonu ( osoby posiadające zdolności plastyczne bez problemu zrobią to ręczne ) lub przyklejając wykonane z kartoników np. kwiaty, zabawki w zależności od tematyki przewodniej. Dla każdego dziecka możemy wykonać element zgodny ze scenerią np. umieszczony na stoliku pojemnik na przybory ( metalowe pudełko lub plastikowy koszyczek oklejamy kartonikiem w kształcie biedronki, żabki, kwiatka itd. )
Baldachim
Materiał, hak przymocowany na suficie, metalowa podstawa baldachimu
-zaspokojenie potrzeby prywatności,
-odpoczynek, relaksacja,
-tajemniczość
Hak mocujemy na suficie, zawieszając na nim konstrukcję baldachimu.
Pomysł na zastosowanie:
– teatrzyk
– miejsce do prezentowania swoich umiejętności i osiągnięć
–miejsce na prywatne rozmowy
- strefa relaksu
– kącik czytelniczy
Parawan
Drewniany stelaż, materiał, pistolet tapicerski
-zaspokojenie potrzeby prywatności,
-odpoczynek, relaksacja,
-tajemniczość
Wykonujemy drewniany stelaż zbudowany z kilku segmentów obijamy materiałem, który mocujemy za pomocą pistoletu tapicerskiego. Parawan może być wykonany z innego lekkiego materiału np. tektury.
Pomysły na zastosowanie:
– scenografia przedstawień (np. teatr kukiełkowy)
– miejsce wspólnej pracy twórczej
 – miejsce, za którym można ukryć niespodziankę
– powala podzielić uczniów na dwie nie widzące siebie grupy – pozwala stworzyć indywidualne, oddzielone miejsce pracy
Sufitowe literki
Szablon alfabet i farba lub gotowe litery z innego materiału
- poznanie liter,
-rozwijanie myślenia twórczego
Malujemy rozsypany, kolorowy alfabet na suficie, możemy przykleić gotowe litery.
Pomysły na zastosowanie:
-obserwowanie wybranych liter podczas odpoczynku,
-poszukiwanie liter zgodnie ze wskazówką nauczyciela
 
Grzyb
 
 
Kolorowe kwiatki, piłki itp.
Farba odporna na ścieranie
-kształtowanie rozwoju psychomotorycznego,
-rozwijanie aktywności twórczej, potrzeby ruchu
-nabywanie umiejętności pracy zespołowej,
-usprawnianie koncentracji uwagi
 
 
Malujemy na podłodze grzyba do gry w klasy lub kolorowe elementy.
Pomysł na zastosowanie:
-gra w klasy,
-reagowanie na kolor wskazany przez nauczyciela
Tablica
Farba tablicowa, metalowa podkładka zabezpieczająca opadanie pyłu z kredy na podłogę.
-umiejętność wyrażania siebie,
-odpoczynek,
-rozwijanie aktywności twórczej,
-zabawa
 
Malujemy ścianę lub podłogę farbą tablicową. W przypadku ściany zabezpieczamy podłogę podkładką.
Podkładkę można udekorować elementem wybranej scenerii.
Dziwaki sensoraki
Płyty CD, worek, folia bąbelkowa, materiał skórzany, jedwab, sznurówki, gruby sznurek, włóczka, materiały o różnej fakturze, klej, piasek, ryż, kamyczki,
-angażowanie różnych zmysłów,
-odpoczynek,
-koncentracja uwagi,
 
Płyty CD umieszczamy na ścianie i podłodze, dekorujemy je różnorodnymi materiałami, sznurkami o zróżnicowanej fakturze.
 
Kąciki tematyczne
Regały, stoliki oraz akcesoria tematyczne
-regulowanie zachowania,
-zdobywanie nowych wiadomości, umiejętności,
-rozwijanie zainteresowań,
-zabawa,
-budowanie doświadczenia
Wykorzystujemy dostępne meble i tworzymy kąciki np. przyrodniczy z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, czytelniczo – literacki z maszyną do pisania, konstrukcyjno- budowlany z klockami, plastyczny, teatralny z kukiełkami i pacynkami itd.
Pamiętaj! Kąciki powinny zachęcać dzieci do aktywności i stanowić centra badawcze.
Opona lub duże koło ratunkowe
Opona, materiał
-rozwijanie kreatywności,
-relaksacja,
-stymulowanie rozwoju psychomotorycznego,
-kontakt z naturą
Oponę obtaczamy  materiałem można pozostawić pusty środek i pozwolić dzieciom na korzystanie z niej według ich pomysłów lub wykorzystać:
– do hodowli roślinek
– jako dodatkowy stół
– do siadania w kręgu
 – ćwiczeń z równowagi
Czarodziejski stolik
Stolik
-tajemniczość,
-usprawnianie koncentracji uwagi,
-angażowanie różnych zmysłów,
-stymulowanie rozwoju poznawczego
wyodrębniamy w przestrzeni klasy konkretne miejsce, może to być stolik lub półka, któremu nadajemy specjalne znaczenie. Dobrze, by to miejsce wyróżniało się np. kolorem, ważne aby było dostępne dla dzieci (odpowiednia wysokość, dostęp z wielu stron). Jest to miejsce, w którym o określonym czasie (np. dany dzień tygodnia, godzina dnia) pojawia się niespodzianka np. mleko, owoce, kolorowanki itp.
Kolorowe pufy, poduchy
Materiał, pianka lub inne wypełnienie
-odpoczynek,
-relaksacja,
Z mocnego odpornego na przetarcia materiału szyjemy samodzielnie lub z pomocą rodziców pufy. Posłużą do odpoczynku i zabawy.
Stolik sensoryczny
Stolik, 4 płyty drewniane o długości krawędzi stolika i o szerokości 10 cm
-umożliwianie kontaktu z naturą,
-angażowanie wielu zmysłów,
-stymulowanie rozwoju,
-usprawnianie koncentracji uwagi
Wykonujemy ramę stolika, wypełniamy go  drobnym czystym piaskiem oraz kamykami, żetonami, paciorkami, patyczkami zapewniamy grabki do wyrównywania piasku. Uczniowie mogą również pisać na piasku. Można zmienić wypełnienie np. na masę plastyczną z dodatkiem aromatu itp.
Skrzynia skarbów
Drewniana lub plastikowa skrzynia, różnorodne przedmioty codziennego użytku, list w butelce, własnoręcznie wykonane mapy, zaszyfrowane wiadomości, mała skrzynia lub sakiewka ze ,,skarbami”
-stymulowanie rozwoju,
-rozbudzanie ciekawości,
-wprowadzanie nastroju tajemniczości,
-rozwijanie twórczości, kreatywnego, niestandardowego myślenia
 
Skrzynię wypełniamy różnymi przedmiotami, którym uczniowie przypisują nowe funkcje. Można wykorzystać ją zarówno do zabawy, jak i do nauki.
Po trzecie steinerowskie zrzeszanie wszystkich członków społeczności szkolnej. Warto pamiętać, że szkoła stanowi pewnego rodzaju spoiwo pomiędzy rodziną, a systemem społecznym. Dlatego do współpracy należy zaprosić głównie rodziców, którzy są najważniejszym ogniwem w nauczaniu i wychowaniu dzieci. Otwierając się na tego typu kontakty niewątpliwie zyskamy sprzymierzeńców, w związku z tym  warto tworzyć partnerską atmosferę, dzięki której rodzice będą czuli się członkami naszej klasy.
 
Po czwarte dziecko jest istotą twórczą ( Gdybym mógł jeszcze raz zaczynać wszystko od początku, to skierowałbym ster całkowicie  na sztukę. R. Steiner ) to hasło głosili niemal wszyscy przedstawiciele pedagogiki alternatywnej. Szkoła waldorfska wprowadza twórcze rozwiązanie, które możemy wykorzystać w swojej praktyce. Polega ono na tym, że każde dziecko przez cały rok szkolny tworzy własne dzieło sztuki, planując pracę, wybierając dziedzinę, całość działań podejmuje samodzielnie, następnie prezentuje wyniki swojej pracy na forum klasy, można również zaprosić rodziców, aby nadać uroczystości odpowiedni charakter. Jeśli mamy świadomość, że w naszej klasie jest kilkoro nieśmiałych uczniów wówczas proponujemy wykonanie zadania w parach.
Po piąte rola nauczyciela, który musi mieć  świadomość, że człowiek zgodnie z pedagogiką waldorfską  nie jest tym, kim jest, ale tym, kim może się stać. W związku z tym zadaniem nauczyciela jest koncentrowanie się na możliwościach ucznia, dostrzeganiu i rozwijaniu jego potencjału. Ważna jest również świadomość i  wiara, że uczeń przerośnie mistrza.
 
Każdy pedagog  jest pewnego rodzaju twórcą szkolnego środowiska, bowiem w dużej mierze od niego zależy w jakich warunkach i w jaki sposób będzie realizowany proces nauczania. Warto zatem kierować się zasadą, że każde dziecko jest jedyne w swoim rodzaju i samo musi tworzyć obraz  siebie.
Niewątpliwie najważniejszą kwestią w naszej pracy są potrzeby dziecka, w przypadku braku ich zaspokojenia doprowadzamy między innymi do bierności, apatii, agresji, frustracji oraz wielu innych negatywnych reakcji.
 
Aleksandra Kubala – Kulpińska 


[1] Opracowanie własne na podstawie red. Rycielska L. SALA. IBE Warszawa 2015 wzbogacono o dodatkowe propozycje. 

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !