Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Wychowanie w rodzinie a wychowanie w przedszkolu

Data dodania: 2008-04-13 08:37:02
Dziecko rozwija się zarówno psychicznie, jak i fizycznie, przede wszystkim w procesie wychowania. Wychowanie kształtuje, przyśpiesza rozwój poszczególnych procesów psychicznych i cech osobowości. Oddziaływanie wychowawcze rodziny dokonuje się w toku życia codziennego. Efekty tego oddziaływania zależą w dużej mierze od: struktury rodziny, sposobu pełnienia przynależnych ról przez jej członków oraz stopnia uświadomienia sobie przez rodziców wychowawczej roli rodziny wobec dziecka.
Bardzo istotną sprawą jest, iż proces wychowania i kształtowania osobowości dziecka jest procesem długotrwałym, wieloletnim i nade wszystko wymaga systematyczności i konsekwencji kierowania dzieckiem w sposób jednolity tak w domu, jak i w przedszkolu. W przeciwnym wypadku, jeśli oddziaływania rodziców i nauczyciela nie są uzgodnione lub sprzeczne ze sobą, nawet najbardziej słuszne zabiegi wychowawcze nie będą odnosić rezultatów.
Rodzina stanowi podstawowe środowisko wychowawcze. Wpływ, jaki wywiera rodzina na dziecko jest najwcześniejszym i cechuje się znaczną trwałością. Wpływy rodziny na dziecko są systematyczne i ciągłe. Rozpoczynają się już w okresie prenatalnym. Według H.Pielki (Pielka H., 1993) rodzina poprzez zaspakajanie potrzeb fizycznych i psychicznych kształtuje uczucia, postawy i ma istotny wpływ na zachowanie się jednostki, na jej stosunek do innych osób, systemu norm i wzorów postępowania, do świata wartości. To w rodzinie dziecko uczy się odróżniania dobra od zła, sprawiedliwości, uczy się rozumienia co jest pożyteczne, a co szkodliwe.

Rodzice w najszerszym zakresie zaspakajają biologiczne i psychospołeczne potrzeby dziecka, a przede wszystkim potrzebę bezpieczeństwa, kontaktu emocjonalnego, aktywności oraz kształtują nowe potrzeby, jak potrzebę osiągnięć, kontaktów społecznych z innymi ludźmi, potrzebę zaspakajania ciekawości i inne. Rodzina stwarza szczególnie sprzyjające warunki dla współwystępowania takich czynników społecznych jak naśladownictwo, modelowanie, identyfikacja.

Za bardzo istotny aspekt oddziaływania rodziny na rozwój dziecka przedszkolnego należy uznać stymulowanie jego rozwoju. Dokonuje się to dzięki odpowiedniej organizacji życia rodzinnego, pobudzającego go do wszechstronnej aktywności. Dobry kontakt emocjonalny z rodzicami stanowi niezbędny warunek prawidłowego rozwoju dziecka i to zarówno rozwoju fizycznego jak i umysłowego, czy emocjonalnego i społecznego - wyrażającego się w działaniu.

Dla dziecka w wieku przedszkolnym rodzice stanowią bezwzględny autorytet i wzory zachowania. Dziecko potrafi się podporządkować wymaganiom innych osób, ponieważ chce postępować zgodnie z zasadami reprezentowanymi przez osoby, które darzy szacunkiem. Wychowanie dziecka wymaga określenia sobie celu oddziaływań, a także znajomości warunków, od których zależy realizacja tego celu.

Celem wychowania dziecka zawsze będzie ukształtowanie takich wewnętrznych wyznaczników zachowania człowieka, które umożliwią mu prawidłowe funkcjonowanie poznawcze i emocjonalno-społeczne w kolejnych okresach jego życia. Według Z. Skornego (Skorny Z., 1972) za podstawowe dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania dziecka możemy przyjąć następujące potrzeby:
  • potrzeba kontaktu emocjonalnego,
  • potrzeba bezpieczeństwa,
  • potrzeba aktywności, samodzielności i poznawania,
  • potrzeba kontaktu społecznego,
  • potrzeba poznania społecznego.
"Wychowanie to takie postępowanie w stosunku do dziecka, które zapewnia mu zaspokojenie potrzeb, a przez to umożliwia właściwe kształtowanie wyższych mechanizmów regulacyjnych, do których należą:
  • poczucie własnej wartości,
  • samoocena,
  • związek zależnościowy,
  • potrzeba osiągnięć,
  • motywacja egocentryczna lub prospołeczna" (Reykowski J., 1977).
Rodzina wprowadza dziecko w mowę ojczystą, uczy słów, pobudza intelektualnie i dostarcza elementarnego zasobu wiedzy umożliwiającej spostrzeganie i interpretację zachowań ludzi i zjawisk społecznych.

Osobistą kulturę pedagogiczną rodziców stanowi zdolność do reagowania w sytuacjach wychowawczych zgodnego z potrzebami dziecka, określona przez wiedzę, system wartości, norm i sposobów zachowania jednostki. Poziom kultury pedagogicznej rodziców znajduje wyraz przede wszystkim w przejawianych przez nich postaw rodzicielskich. Postawy rodzicielskie według Roe’a (Roe A., Siegelman M., 1979) to: postawa akceptacji, uznania praw dziecka w rodzinie, współdziałania, dawania rozumnej swobody.

Na kulturę pedagogiczną rodziców składa się niejako całokształt ich postępowania z dzieckiem, organizacja życia w rodzinie, jego atmosfera i wytworzony styl. Posiadana przez rodziców wiedza o psychice dziecięcej, rozwoju dziecka, organizacji i metod wychowania pozwala na trafniejsze i skuteczniejsze oddziaływanie na osobowość dziecka. Na prawidłowy rozwój i wychowanie dzieci ogromny wpływ ma atmosfera życia rodzinnego, jest ona zjawiskiem niewymiernym i trudnym do zdefiniowania składa się bowiem na nią wiele czynników, przy czym te wewnętrzne, takie jak osobowość ojca i matki, ich wzajemne współżycie oraz układ stosunków między członkami rodziny, odgrywają najważniejszą rolę. Na wytworzenie atmosfery rodzinnej wpływają wszystkie składniki rodzinnej egzystencji, zarazem wpływa ona na kształtowanie się nowych sytuacji i rzutuje na całokształt funkcjonowania rodziny. Panująca w domu atmosfera serdeczności, życzliwości, wzajemnego zaufania, okazywanie miłości, akceptacji, sprzyja kształtowaniu się więzi uczuciowej między rodzicami i dziećmi, daje dziecku poczucie pewności, bezpieczeństwa, kształtuje w nich takie cechy charakteru i osobowości, które w przyszłości będą wielce pożądanymi cechami człowieka dorosłego.

Aby wyrosnąć na pełnowartościowego człowieka, dziecko musi mieć rodzinę, a w niej miłość, akceptację i dobry przykład. Rodzice, którzy chcą jak najlepiej ukształtować swoje dziecko, muszą je znać i cieszyć się u niego autorytetem. Wychowanie jest procesem trudnym i złożonym, a pozycja rodzica nie jest równoznaczna z posiadaniem autorytetu. Dzieci nie są biernymi odbiorcami - obserwują, oceniają, wchodzą w interakcję z rodzicami. Rodzice, by prawidłowo kształtować osobowość dziecka, powinni posiadać określoną wiedzę na ten temat, dlatego powinni sięgać do pozycji o charakterze wychowawczym i wzbogacać swą wiedzę o wychowaniu dzieci, co pozwoli im trafniej rozwiązywać problemy wychowawcze.

W wychowaniu każdy krok ma znaczenie, do każdego działania, każdego składnika życia rodzinnego i każdej w nim sytuacji trzeba przywiązywać dużą wagę, gdyż stanowią one dla dzieci wzór życia, składają się na zasób doświadczeń, umożliwiając im ocenę i świadomy wybór własnych zachowań związany z procesem samookreślenia się, z procesem wyboru i rozumienia przez wychowanka własnej roli społecznej.

Wysokie poczucie własnej wartości utrwala się u dziecka w wyniku pozytywnego nastawienia rodziców. Wysokie, ale dostosowane do możliwości dziecka, wymagania, połączone z niską kontrolą umożliwiają rozwój samodzielności dziecka, co korzystnie wpływa na rozwój jego samooceny. Wysokie wymagania przy zapewnionej zachęcie i pomocy ze strony dorosłego, połączone ze wzmocnieniami pozytywnymi, pozwalają na rozwój potrzeby osiągnięć i na kształtowanie się wysokiego poczucia własnej wartości. Adekwatna dla wieku i rozwoju dziecka siła związku zależnościowego z rodzicami jest wynikiem pozytywnego nastawienia do dziecka, zapewniającego mu poczucie bezpieczeństwa.

Pod pojęciem metody wychowania H. Muszyński rozumie, że: "jest to każdy wyodrębniony sposób postępowania polegający na wywieraniu określonego wpływu na aktywność wychowanka, związany zawsze z dokonywaniem określonych zmian w obrębie układu nagród i kar w danej sytuacji wychowawczej." (Muszyński H., 1978).

Rodzice i nauczyciele w procesie oddziaływania na dziecko przyjmują wiele metod wychowawczych. Wszystkie metody można podzielić na trzy podstawowe grupy:
  • metody natury intelektualnej,
  • metody natury emocjonalnej,
  • ...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !