Strony statyczne

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Jak szybko i skutecznie uczyć się

Data dodania: 2002-04-13 21:31:56
Uczenie się jest indywidualną cechą każdego człowieka. Trudności wuczeniu się tłumaczymy najczęściej słabą pamięcią czy też małymizdolnościami. Zazdrościmy osobom odnoszącym sukcesy w nauce uważając,że są one na pewno znacznie zdolniejsze od nas. Często jednak okazujesię, że sukcesy te odnoszą osoby o przeciętnym ilorazie inteligencji, awięc nie różniące się możliwościami od większości ludzi.

Zasady funkcjonowania pamięci.

Uczenie się jest indywidualną cechą każdego człowieka. Trudności w uczeniu się tłumaczymy najczęściej słabą pamięcią czy też małymi zdolnościami. Zazdrościmy osobom odnoszącym sukcesy w nauce uważając, że są one na pewno znacznie zdolniejsze od nas. Często jednak okazuje się, że sukcesy te odnoszą osoby o przeciętnym ilorazie inteligencji, a więc nie różniące się możliwościami od większości ludzi.

Mózg człowieka jest najdoskonalszym urządzeniem, przewyższającym możliwości wszystkich komputerów. Jednak według naukowców korzystamy z niego w niewielkim stopniu. Według jednych badaczy jest to 5%, według innych niecały 1%. Mózg składa się z 2 półkul połączonych ciałem modzelowatym. Każda z półkul odpowiada za inne działania umysłowe. Półkula lewa odpowiada za funkcje językowe – mówienie, czytanie, pisanie, znajomość ortografii, liczb. Rozumie tylko dosłowne znaczenie pojęć. Pamięta fakty, imiona, daty, numery. Dokonuje operacji logicznych i analitycznych. Prawa półkula zapamiętuje informacje w postaci wyobrażeń i obrazów. Skupia się na całości, a nie na szczegółach. Odpowiada za uzdolnienia artystyczne i marzenia senne.

Najbardziej efektywne wykorzystanie pracy mózgu jest wówczas, gdy obie półkule są w jednakowym stopniu zaangażowane. W rzeczywistości jednak jedna z półkul dominuje nad drugą. Jest to między innymi efekt systemu edukacyjnego, który główny nacisk kładzie na logikę. Przykładem osoby, która wykorzystywała obydwie półkule jest Leonardo da Vinci – artysta i uczony.

To, jak wykorzystujemy informacje, które kiedyś dotarły do naszego mózgu, zależy od naszej pamięci. Każdy z nas posiada indywidualne predyspozycje do zapamiętywania. Jedni pamiętają dobrze daty, numery telefonów, inni twarze czy wydarzenia. Nie ma też pamięci idealnej. Każdy czegoś zapomina i nie można definitywnie stwierdzić, czy zapomina się więcej, czy mniej niż inni.

Pamięć, czyli umiejętność gromadzenia i odtwarzania danych jest procesem bardzo skomplikowanym. Składa się z 3 etapów; kodowania, przechowywania oraz przypominania. Istnieją co najmniej 3 rodzaje pamięci: sensoryczna, krótkotrwała i długotrwała. Pamięć sensoryczna (zmysłowa) rejestruje np. brzmienie usłyszanych słów czy wrażenia dotykowe. Pamięć krótkotrwała rejestruje informacje, które bez powtórzeń i opracowania są szybko zapominane np. usłyszane numery telefonów, nazwiska, ostatnie człony wypowiedzi. Dzięki tej pamięci możemy czytać lub rozmawiać bez utraty wątku. Jej pojemność jest jednak ograniczona. Najważniejsza jest pamięć długotrwała. Jest najbardziej złożona i posiada prawie nieograniczoną pojemność. Zawiera niemal wszystko to, co pamiętamy dłużej niż kilka minut. Problemem natomiast staje się wydobycie tych informacji. Dlatego tak ważne jest właściwe kodowanie informacji przy przenoszeniu ich z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Możliwe jest to przy zastosowaniu odpowiednich technik pamięciowych oraz wielokrotnego powtarzania tego , co się zakodowało w ciągu 72 godz. od usłyszenia nowych wiadomości.

Rozwijaniu pamięci sprzyjają: skupienie, emocje, dotlenienie i stosowanie technik szybkiego uczenia się. Stosowanie kilku z tych elementów jednocześnie zwiększa możliwości naszego umysłu.

Dość często nasze rozumowanie blokowane jest przez pewną sztywność myślenia, schematy, nawyki myślowe. Rozwiązując dane problemy sami podświadomie przyjmujemy założenia ( ograniczające nasze myślenie), których nie ma w instrukcji czy poleceniu. Chcąc tego uniknąć stosować możemy proste ćwiczenia typu:

     

  • układanie w ciągu 2 min. jak największej liczby skojarzeń do podanego wyrazu ( wskaźnik twórczego myślenia = liczba wyrazów : 2 ; średni wskaźnik = 5-6 wyrazów ),
  •  

     

  • układanie ciągu skojarzeń do podanego wyrazu, zaznaczenie 10 wyrazu w ciągu i układanie nowych 10 wyrazów tak, by wyrazem końcowym był wyraz , którym rozpoczynano zadanie,
  •  

     

  • rysowanie w ciągu 5 min pojęcia abstrakcyjnego np. szczęście, niepokój.
  •  

     

  • uświadomienie sobie i wypisanie na kartce elementów, które ograniczają nasze uczenie się, przetwarzanie ich na rzeczy pozytywne np. wyzna-czanie sobie nagrody za wykonanie określonej czynności.
  •  

Stosowanie skojarzeń jest bardzo ważne, gdyż pamięć oparta jest na skojarzeniach. Im lepiej potrafimy kojarzyć, tym lepiej uczymy się. Najpierw powstaje wyobrażenie, które później zanika i pozostaje treść. Przypominając sobie szukamy skojarzeń z wyobrażeniem, co powoduje równoczesne przypomnienie treści. Podobnie jest ze stosowaniem rysunków czy symboli. Uruchamiamy wówczas dodatkowe kanały informacyjne np. kinestetyczny (ręka), wyobraźnię, wzrok. W czasie uczenia się i powtarzania przypominamy sobie najpierw rysunek, później treść.

Często , mimo dobrego opanowania materiału, mamy trudności z przy-pomnieniem sobie tego, czego nauczyliśmy się. Spowodowane jest to blokadą emocjonalną. Im bardziej staramy się sobie przypomnieć tę wiadomość, tym bardziej blokuje się kanał, którym przepływa informacja. Należy wówczas zamknąć na chwilę oczy, wyobrazić sobie coś innego, nawet bezsensownego, aby uwolnić psychikę i rozładować emocje. W czasie pisania klasówek przez dzieci lub wykonywania innych prac sprawiających im trudność dajemy wskazówkę: “Jeśli czegoś nie wiesz, zamknij oczy, wyobraź sobie coś miłego, uśmiechnij się, zrób 2 - 3 oddechy.”

W ten sposób pozwalamy, aby mózg mógł swobodnie popracować. Nie należy jednak rezygnować z podjętego działania. Rozpoczynanie pracy od nowa powoduje grupowanie zbyt wielu informacji.

 

Organizacja procesu uczenia się.

 

Skuteczne uczenie się zależy od dobrej organizacji własnych działań. Należy uczyć tego dzieci już od klas najmłodszych. Wiąże się to z przeła-mywaniem pewnych dotychczasowych schematów postępowania i może początkowo sprawiać trudności. Oto kilka zaleceń dotyczących prawidłowej organizacji procesu uczenia się.

       

    • Uczymy się zawsze w pozycji siedzącej. Pozycja leżąca wywołuje w mózgu skojarzenia ze spaniem.
    •  

       

    • Przedmiotu, który sprawia nam trudności, staramy się uczyć w różnych miejscach, aby uniknąć skojarzenia typu: problem – określone miejsce do nauki.
    •  

       

    • Za wykonanie określonej wcześniej pracy dajemy sobie nagrodę np. coś do jedzenia.
    •  

       

    • Dobrze jest uczyć się przy muzyce – relaksacyjnej lub innej, ale wyciszonej. Najlepsza jest muzyka barokowa, której rytm, 60 uderzeń na minutę, jest zgodny z rytmem pracy serca.( Lista najbardziej przydatnych utworów barokowych – załącznik nr 1 )
    •  

       

    • Ustalamy stałe godziny nauki. 10 – 15 min. przed rozpoczęciem uczenia się włączamy muzykę. Słuchanie jej wywołuje w umyśle gotowość do nauki.
    •  

       

    • Ucząc się, musimy wiedzieć jaki jest cel nauki. Jeśli mamy negatywne nastawienie do nauki określonego przedmiotu staramy się przekształcić je w pozytywne. Ustalamy, jakie korzyści osiągniemy z nauki, zapisujemy je i wielokrotnie powtarzamy.
    •  

       

    • Mając problemy z koncentracją uwagi przeznaczamy kilka minut ( małe dzieci ok.3 min, starsze 5 min) na ćwiczenia np. wyszu-kiwanie różnic na ilustracjach.
    •  

       

    • Po powrocie ze szkoły należy przeznaczyć 15 – 20 min. na przypomnienie sobie tego, co było w szkole i łączyć z tematami lekcji. Przypominamy sobie różne sytuacje – wesołe, smutne, wypowiedzi kolegów, zastanawiamy się w jakim momencie lekcji wystąpiły, o czym wtedy uczyliśmy się itp. Staramy się nie zaglądać do książek i zeszytów. Uruchamiamy w ten sposób dodatkowe kanały informacyjne, pracujemy bardziej twórczo i tworzymy “haki pamięciowe”, które ułatwią nam dalsze uczenie się i przypominanie.
    •  

       

    • Po zakończeniu nauki określonego materiału należy zrobić ok. 10 min. przerwy. W tym czasie mózg przetwarza otrzymane wiadomości, tworzy nowe kanały informacyjne, a tym samym wzrasta poziom wiedzy.
    •  

       

    • Jednostka uczenia się nie powinna być dłuższa niż 45 – 50 min. Jeżeli uczymy się szybko , skracamy zarówno czas nauki jak i przerw.
    •  

       

    • Po 2 – 3 godz. nauki powinna być dłuższa przerwa, ale po upływie 10 min należy powtórzyć wiadomości z przedmiotu, którego uczyliśmy się ostatniego.
    •  

       

    • W czasie przerwy nie wolno czytać książek, pracować przy komputerze, oglądać TV. Umysł musi się odprężyć, a przerwa nie może się wydłużać.
    •  

       

    • W planie uczenia się należy uwzględnić dłuższe przerwy przeznaczone np. na obejrzenie ulubionych programów telewizyjnych.
    •  

       

    • Nie należy uczyć się w czasie przemęczenia, gdyż nie tylko nie przyswajamy nowych wiadomości, ale również zacierają się stare ścieżki pamięciowe. Należy zrobić wtedy dłuższą przerwę, iść na spacer, przespać się.
    •  

       

    • Powtarzamy na zasadzie skojarzeń – punktów. Pierwsza powtórka powinna mieć miejsce po ok. 10 min od zakończenia nauki. Osoby szybkie mogą powtarzać przed upływem 10 min, osoby powolne, spokojne po np. 12 min. Dopiero po zakończeniu powtórki rozpoczynamy naukę nowej partii materiału. Druga powtórka powinna nastąpić po 24 godz. Taki sposób powtarzania wiąże się z prędkością zapominania. ( Krzywa zapominania – załącznik nr 2). Właściwe powtarzania wiadomości jest szczególnie ważne dla uczniów mających trudności w nauce. Zwiększa ich możliwości, przyczynia się do wzrostu poziomu wiedzy oraz lepszej samooceny, a tym samym zmienia się ich nastawienie do nauki.
    •  

       

    • Odrabianie prac domowych powinno przebiegać wg schematu:
    •  

- powtórka na zasadzie skojarzeń bez zaglądania do zeszytu (3 – 5 min

na przedmiot),

- uczenie się właściwe – tych przedmiotów, które były w danym dniu

w szkole,

- przypominanie materiału, który jest potrzebny na następny dzień (na

zasadzie skojarzeń).

       

    • Naukę rozpoczynamy od przedmiotów lubianych, łatwiejszych. Ustalamy kolejność przedmiotów do nauki różnych treściowo np. ję-zyk polski – matematyka. Unika się wówczas zacierania ścieżek pamięciowych.
    •  

       

    • Przedmiot trudny lub nielubiany dzielimy na fragmenty i wyznaczamy odcinki czasowe, w których będziemy się go uczyć. Uczymy się, przeplatając naukę tego przedmiotu innymi przedmiotami. W ten sposób materiał jest lepiej utrwalony i łatwiejszy do zrozumienia. Wiąże się to z efektem początku i końca. Najlepiej zapamiętujemy wiadomości znajdujące się na początku i na końcu. Dzieląc materiał na części tworzymy wiele początków i końców. W długim ciągu wiadomości czasem trudno jest zapamiętać początek. Dlatego należy go mocno “zahaczyć” w znanym otoczeniu, a trudny ciąg poprze-rywać wyobrażeniami.
    •  

       

    • Należy pamiętać, że na filary pamięci składają się:
    •  

         

      • elementy powtarzane,
      •  

         

      • elementy udziwnione,
      •  

         

      • efekt początku i końca.
      •  

       

    • Najlepiej pracować w swoim rytmie biologicznym.
    •  

       

    • W celu pobudzenia umysłu wykorzystywać ćwiczenia Dennisona i picie wody.
    •  

       

    • Wskazane jest stosowanie afirmacji. Można je zapisać i odczytywać sobie lub nagrać na tle muzyki relaksacyjnej i słuchać przed snem, po przebudzeniu i w czasie dnia np. Jestem zdolny. Janek jest zdolny. Ty Janek jesteś zdolny. On Janek jest zdolny.
    •  

 

Przykładowe techniki i metody zapamiętywania.

 

Łańcuchowa metoda skojarzeń.

 

Łańcuchowa metoda skojarzeń polega na szybkim i skutecznym zapamię-tywaniu informacji poprzez zaangażowanie obydwu półkul mózgowych. Opiera się na formule pamięci: PAMIĘĆ = OBRAZ + AKCJA. Można ją wykorzystywać do zapamiętywania ciagu wyrazów lub opracowywania kilkustronicowych tekstów. Podstawę stanowi przedstawienie nauczanej treści w formie obrazów, w sposób jak najbardziej niezwykły. Obrazy powinny angażować wszystkie zmysły tak, jakby to działo się faktycznie. Powinny być kolorowe, dynamiczne, śmieszne, przyjemne i absurdalne. W taki sposób zapamiętujemy treść interesującego nas filmu czy książki i potrafimy odtworzyć ją po jednorazowym obejrzeniu czy przeczytaniu. W przypadku konieczności zapamiętania ciągu słów (np. z określoną trudnością ortograficzną) wymyślamy historyjkę, która połączy nam te wyrazy w łańcuch skojarzeń. Łączymy na raz nie więcej niż dwa kolejne obrazy - pierwszy z drugim, drugi z trzecim itd. Ponieważ zależy nam na zapamiętaniu jak największej ilości wyrazów, a nie ich kolejności, dobrze jest wybrać 1 wyraz, który będzie pełnił rolę haka pamięciowego i dopiero do niego dołączać pozostałe wyrazy. ( np. Jako wyraz - hak wybieramy wyraz góra. Do tego wyrazu dołączamy pozostałe wyrazy tworząc odpowiednią historyjkę. Załącznik nr 3 ) Powtarzając wiadomości wystarczy przypomnieć sobie tylko wyraz – hak, a pozostałe skojarzenia pojawią się automatycznie. Ucząc się większych partii materiału staramy się sprowadzać informacje do ciągu 5 – 15 słów – kluczy – haseł. Każde hasło to pewna porcja materiału. Starając się znaleźć i określić hasła w tekście pracujemy bardziej aktywnie. Następuje automatyczna koncentracja uwagi oraz niemal samoistne zapamiętywanie. Powstały łańcuch haseł zapamiętujemy przy pomocy ŁMS, co ułatwi prawidłowe odtworzenie wszystkich kolejnych haseł i powiązanego z nimi materiału.

 

Technika historyjek.

 

Technika historyjek świetnie nadaje się do zapamiętywania ciągu wyrazów, które muszą być odtworzone w ściśle określonej kolejności. Układamy zdanie do pierwszych liter tych wyrazów. Jeśli występują dwa lub więcej wyrazy rozpoczynające się tą samą literą tworzymy z nich sylabę i dopiero wówczas dopasowujemy skojarzenie.

 

Przykład: Nazwy planet.

 

Merkury M moja

Wenus W wiecznie

Ziemia Z zapracowana

Mars Ma mama

Jowisz J jutro

Saturn S sama

Uran U usmaży

Neptun N nam

Pluton P placki

 

Technika literowo – kształtowa.

 

Technika literowo – kształtowa bardzo dobrze sprawdza się w nauczaniu przedmiotów, w których operuje się cyframi np. chemii, historii. Polega na podstawianiu liter zamiast cyfr oraz tworzeniu historyjek do powstałych wyra-zów. Podane poniżej litery są literami głównymi. Aby mogły powstać sensowne wyrazy uzupełniamy je pozostałymi literami alfabetu. Litery zastępujące cyfry piszemy w tworzonych wyrazach wielkie, natomiast litery uzupełniające małe. Istnieje stały wykaz liter zastępujących cyfry, który obowiązuje wszędzie. Litery główne zostały wybrana na zasadzie pewnych podobieństw do określonych cyfr lub skojarzeń. Dopisano także ich odpowiedniki dźwięczne lub bezdźwięczne.

 

1 – t, d (t posiada 1 punkt podparcia)

2 – n (2 punkty podparcia )

3 – m ( 3 punkty podparcia )

4 – r ( cztery, four )

5 – l ( znak L – 50 )

6 – j ( podobne kształtem )

 


7 – k, g ( K 2 złączone siódemki )

 

8 – f, w ( 8 podobne kształtem do f )

9 – p, b ( podobne kształtem )

0 – s, z ( zero )

 

W celu zapamiętania miesięcy w datach wymyślamy własne stałe haki pamięciowe np.

.

styczeń – styki lipiec - lipy

luty – buty sierpień - sierp

marzec – koty wrzesień - szkoła

kwiecień – warkocz październik - liście

maj – matura listopad - świeczki

czerwiec – wakacje grudzień – choinka

 

Podobnie postępujemy ucząc się wzorów chemicznych. Zamieniamy cały alfabet na haki pamięciowe. Powstające wyrazy – haki muszą rozpoczynać się zgodnie z brzmieniem nazw liter.

 

Np. A agrafka

B beton

Ccebula

Ddeska itp.

 

Przykładowy sposób postępowania z zastosowaniem techniki literowo – kształtowej zawiera załącznik nr 4.

 

Mapy umysłowe.

 

Tworzenie map umysłowych jest doskonałym sposobem przyspie-szającym uczenie się i powtarzanie przerobionego materiału. Ich skuteczność wiąże się z harmonijnym wykorzystaniem obydwu półkul mózgowych. Mapy umysłowe w sposób obrazowy przedstawiają to, czego się uczymy. Ułatwiają koncentrację, rozumienie, zapamiętywanie i powtórzenie. Opierają się na słowach – kluczach. Poprzez obrazowe przedstawienie treści umożliwiają...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !