Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Data dodania: 2011-06-13 21:40:58
Autor: Iwona Ewa Wiśniewska

Jest to konspekt przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem z innymi nauczycielami.


Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !


Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska

Iwona Wiśniewska

nauczycielka Gimnazjum Nr 1 w Raszynie

Konspekt lekcji biologii dla kl. II 

Dział programowy: Funkcje życiowe człowieka

Hasło programowe: Odżywianie

TematSkładniki pokarmowe i ich rola w organizmie.

Czas realizacji:2 godziny lekcyjne

Cele lekcji:

Wiadomość:

— uczeń zna definicję odżywiania

— zna rolę składników pokarmowych w organizmach   

Umiejętności:  

— uczeń przeprowadza analizę pokarmów pod względem ich składników

— ocenia znaczenie zdrowotne błonnika

— wyjaśnia rolę cholesterolu w organizmie

— wykazuje zależność między niedoborem składników mineralnych i witamin a chorobami

— ocenia własne postępowanie w zakresie żywienia

— uzasadnia znaczenie urozmaicenia diety jarskiej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Postawy:

— uczeń ma przekonanie, jak ważne jest właściwe odżywianie się

Metody pracy: 

— burza mózgów, praca w grupach, pogadanka heurystyczna

Forma organizacji: 

— indywidualna i praca w grupach

Środki dydaktyczne:

— tablica i kreda,

— karton papieru i paski z klejącą obustronną taśmą

— podręcznik i zeszyt

— projektoskop

— foliogram pt.„Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie”

Literatura dla nauczyciela:

— J. W. Kimbal: Biologia, PWN, Warszawa 1979

— B. Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— E. Kłos: Ciekawa biologia, WSiP 2002

— W. Lewiński, J. Prokop: Biologia, OPERON 2002

— Z. Sendecka, E. Szedzianis: Biologia, OPERON 2009

— K. Stypińska: Biologia Vademecum, GREG 2006

— I. Jarosz: Repetytorium Gimnazjalisty, Biologia, Zielona Sowa 2008

Literatura dla ucznia:

— Podręcznik Barbary Klimuszko: Biologia, Żak, Warszawa 1999

— Wyniki analizy moczu własne lub z rodziny

— Zeszyt

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel zadaje pytanie do uczniów: — po co jemy?

Uczniowie pracują metodą „burzy mózgów”.  Odpowiedzi zapisują na paskach papieru taśmą klejącą i przypinają do kartonu zawieszonego na tablicy.

N– prosi dwójkę uczniów o uporządkowanie propozycji klasy, eliminując podobne odpowiedzi i wypowiedzi, które nie niosą żadnej informacji ( np. za duży stopień uogólnienia–„żeby żyć”).

Pozostawione odpowiedzi na tablicy przekonują wszystkich, że jest to czynność bardzo ważna dla funkcjonowania organizmu.

N– wyjaśnia co nazywamy odżywianiem

Te czynności zajmują około 10 minut lekcji.

N– wyjaśnia, że składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie dzielimy na: budulcowe (białka i sole mineralne), energetyczne ( węglowodany i tłuszcze) i regulujące (witaminy i sole mineralne).

Następnie nauczyciel dzieli uczniów na 3 grupy. Każda grupa przygotowuje informacje o jednej grupie składników, tj. cukrach, tłuszczach i białkach. zwracając uwagę na następujące zagadnienia:

— Jaką rolę pełnią dane składniki w organizmie?

— W jakich produktach znajdują się te składniki?

— Które z produktów zawierających dany składnik są najbardziej wartościowe?

— Czym grozi spożywanie nieprawidłowej ilości tych składników?

U– zapisują te wiadomości w postaci tabelki.

N– pokazuje wyjaśnia jak ma wyglądać tabela.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje wyniki swojej pracy.  Po omówieniu przez uczniów cukrów czyli węglowodanów nauczyciel prezentuje foliogram z pełnymi informacjami na temat roli i źródła tego składnika pokarmowego.

Druga grupa prezentuje tłuszcze. Po czym nauczyciel przedstawia rolę i źródła tego składnika na foliogramie. Nauczyciel zwraca uwagę na to, co uczniowie wypunktowali oraz uzupełnia dane o te informacje, które nie zostały uwzględnione przez uczniów.

Trzecia grupa przedstawia białka. Nauczyciel powtarza czynności jak przy pierwszej i drugiej grupie.

U– uzupełniają swoje notatki o te podane przez nauczyciela.

Ta część lekcji zajmuje około 25 minut.

3. Faza podsumowująca:

Nauczyciel dokonuje podsumowania i utrwalenia zdobytej wiedzy przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz jakie posiłki jadłeś w ciągu dnia, co się na nie składało i w jakiej ilości?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.


Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie

Składnik

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

Cukry– główne źródło energii w organizmie

 

Glukoza (cukier prosty)

główny materiał energetyczny

składnik innych cukrów

Skrobia (materiał zapasowy roślin)

źródło glukozy

pieczywa, kasze, ryż

Błonnik (czyli celuloza)

zmniejszanie wchłaniania  cholesterolu i tłuszczów nasyconych, ułatwia przechodzenie treści pokarmowej przez jelita

suszone brzoskwinie, śliwki, otręby, migdały, rodzynki, graham, szpinak, groch

Glikogen

łatwo dostępne źródło energii zmagazynowanej w wątrobie i mięśniach

nadmiar glukozy we krwi w wątrobie zamieniany w glikogen

 

Tłuszcze– zapasowy materiał energetyczny

 

Tłuszcze nasycone (głównie tłuszcze zwierzęce)

podnoszą poziom cholesterolu we krwi, składnik tkanki tłuszczowej

mięso i tłuste przetwory mięsne, tłusty ser, pełnotłuste mleko, słonina, czekolada

Tłuszcze nienasycone

obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają miażdżycy

oleje roślinne i niektóre margaryny

 

Białko– składnik budulcowy komórek i płynów tkankowych

 

Białka zwierzęce

pełnowartościowe źródło aminokwasów

ser żółty, ser biały, mleko w proszku, wołowina, kiełbasa, cielęcina, wątroba, kurczak, jaja, mleko

Białka roślinne

niepełnowartościowe źródło aminokwasów

soja, groch, fasola, kasza gryczana, kasza jęczmienna, chleb żytni, kalafior, ziemniaki

 

Temat:  Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie, (ciąg dalszy).

Cele, metody, formy i środki takie jak na poprzedniej lekcji.

Tok lekcji:

1.Faza przygotowawcza:

— przywitanie uczniów

— sprawdzenie listy obecności

— podanie nowego tematu

— zapoznanie uczniów z tokiem lekcji.

2. Faza realizacyjna:

Nauczyciel poprzez zadawanie pytań nawiązuje do lekcji poprzedniej, np.:

— Na jakie grupy dzielimy składniki pokarmowe ze względu na rolę jaką pełnią w organizmie?

— W jakich artykułach spożywczych występują białka, cukry i tłuszcze?

— Jaką rolę w organizmie spełniają białka, cukry i tłuszcze?

— Jakie znaczenie ma błonnik dla organizmu człowieka?

N– podsumowuje  zdobyte do tej pory wiadomości i przechodzi do nowego tematu, który jest kontynuacja poprzedniego.

N– tak jak poprzednie dzieli uczniów na trzy grupy. Pierwsza opracowuje sole mineralne. Ze szczególnym zwróceniem uwagi na role i źródło występowania wapnia, fosforu, żelaza, fluoru i kobaltu.

Druga grupa ma przygotować objawy niedoboru i źródło występowania witamin rozpuszczalnych w wodzie.

Trzecia grupa ma przygotować objawy niedoboru źródło występowania witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Uczniowie wpisują te informacje do tabelki w zeszycie.

Po przygotowaniu każda grupa prezentuje swoje dane.

Nauczyciel prezentuje foliogram na ekranie i w miarę potrzeby uzupełnia informację uczniów.

Uczniowie uzupełniają swoje notatki o informacje podane przez nauczyciela.

3. Faza podsumowująca

N– podsumowuje i utrwala zdobytą wiedzę przez uczniów.

Nauczyciel zadaje i wyjaśnia pracę domową.

Praca domowa– napisz  -  czy unikanie surówek jest zasadne? Jeżeli nie, to dlaczego?

Ta część lekcji zajmuje około 10 minut.

 

Notatka:

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

 

Składnik

 

Rola w organizmie człowieka

 

Źródło

 

Sole mineralne– składnik regulujący i budulcowy (wybrane przykłady)

 

Wapń

składnik kości i zębów

mleko i jego przetwory

 

Fosfor

składnik kości i kwasów nukleinowych, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tkanki nerwowej

 

ryby, mleko, mięso

Żelazo

składnik hemoglobiny

mięso (głównie wątroba), orzechy, żółtka jaj, rośliny strączkowe

 

Fluor

zabezpiecza zęby przed próchnicą nadmiar i niedobór szkodliwy

 

ryby morskie

Kobalt

niezbędny w produkcji czerwonych krwinek

 

 

 

mięso i jaja

 

Składniki pokarmowe i ich rola w organizmie 

Składnik

Rola w organizmie człowieka

Źródło

 

Witaminy rozpuszczalne w wodzie– składnik regulujący

 

B1

choroba beri-beri, nerwowość, łatwe przemęczanie się, złe samopoczucie, słaba pamięć, kłopoty z koncentracją uwagi

chleb ciemny, kiełki i zarodki pszenicy, drożdże, rośliny strączkowe, orzechy, kasza gryczana, rodzynki, koperek, mleko, wątroba, mięso

 

B2

anemia, zahamowanie wzrostu, choroby oczu (swędzenie), skóry (łojotok, zajady)

drożdże, ser biały, mleko, wątroba, jaja, kiełki pszenicy, pieczarki

 

B6

podatność na depresję, zatrzymywanie wody w organizmie, choroby skóry (łojotok), nerwowość

kiełki pszenicy, ryż, chleb ciemny, jabłka, maliny, drożdże, orzechy, kasza gryczana, fasola

 

B12

anemia, ogólne osłabienie, zmęczenie, kłopoty z żołądkiem

wątroba, mięso, drożdże, ryby, mleko, żółtka jaj

 

C

szkorbut (gnilec), krwawienie dziąseł, trudne gojenie się ran, obniżona odporność organizmu

owoce róż, porzeczki, maliny, truskawki, natka pietruszki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, owoce cytrusowe, ziemniaki

 

 

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach– składnik regulujący

 

A

sucha, swędząca skóra, ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota), zahamowanie wzrostu

tran, jaja, pomidory, marchew, brukselka ogrodowa, mleko i produkty mleczne

D

krzywica u dzieci, łatwość złamań kości u dorosłych

tran, jaja, ryby (śledź, łosoś), masło, grzyby, mleko

E

zmniejsza zużycie tlenu przez tkanki, zwiększa odporność ustroju na niedotlenienie

kiełki zbóż, jaja, oleje roślinne, sałata, orzechy

K

uczestniczy w krzepnięciu krwi

kapusta, szpinak

 

Opracowała: Iwona Wiśniewska






Powrót | Do góry