Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Wpływ barwy na ekspresję plastyczną uczniów klas gimnazjalnych

Data dodania: 2007-08-29 07:17:52
Artykuł traktuje o wartościach psychologiczno-pedagogicznych i terapeutycznych ekspresji plastycznej. Odkąd tak drastycznie zmniejszyła się liczba godzin nauczania plastyki w szkole, coraz częściej mówi się o artterapii, gdyż sucho-intelektualny sposób kształcenia zabija ekspresję, uniemożliwia wszechstronny rozwój dzieci i młodzieży i prowadzi do zaburzeń osobowości. Artykuł uświadamia nauczycielom plastyki jak duży wpływ mają na rozwój ekspresji plastycznej w pracach z zastosowaniem barwy, chociażby przez odpowiedni dobór tematów.
Opracowała Małgorzata Sobolewska – nauczyciel plastyki w gimnazjum

Wpływ barwy na ekspresję plastyczną uczniów klas gimnazjalnych

Twórczość dzieci i młodzieży stała się problemem pedagogicznym, psychologicznym i estetycznym dopiero w XX w. Psychologia i pedagogika współczesna krytykując dotychczasowe zrutynizowane i uniformistyczne metody wychowania i kształcenia, odkryła możliwości pełniejszego rozwoju osobowości w zdobywaniu wiedzy drogą całościowego doświadczenia z udziałem osobistych emocji wrażliwości i wyobraźni. Szansę taką stwarza między innymi rozwijanie spontanicznej działalności artystycznej, w tym również plastycznej, która sprzyja wyzwalaniu ekspresji twórczej.
Ekspresja wg W. Tatarkiewicza jest "(...) ujawnieniem rzeczywistych zjawisk emocjonalnych (uczuć), które występują jedynie w istotach posiadających życie psychiczne"1. W innym miejscu mówi, że jest ona wyrażeniem treści psychicznych w przedmiotach fizycznych. Idąc tym torem, ekspresją plastyczną nazwiemy ujawnienie treści psychicznych w wytworach plastycznych. Natomiast dla celów pedagogicznych bardziej reprezentatywną wydaje się definicja W. Pielasińskiej: "W potocznym doświadczeniu nauczycieli i wychowawców, w programach szkolnych a także w piśmiennictwie pedagogicznym na ogół traktuje się ekspresję jako spontaniczną wypowiedź dziecka (rzadziej młodzieży) w języku sztuki jako umiejętność twórczego wypowiadania się w rysunku, tańcu, śpiewie, sztuce dramatycznej"2. Jeszcze inną definicję ekspresji podaje A. Trojanowska: "Ekspresja jest z jednej strony rodzajem katharsis - oczyszczeniem duszy z ciężaru niewyładowanych doznań z drugiej zaś strony wyrażaniem indywidualnych doświadczeń oraz komunikowaniem i realizowaniem samego siebie w przedmiocie i twórczości"3.
W ekspresji dostrzeżono wielostronne wartości psychologiczno - pedagogiczne oraz terapeutyczne. Dzięki psychologii głębi wiemy, że proces ekspresji:
- "wyładowuje nadmiar nagromadzonej energii,
- przetwarza w sposób złożony czyli sublimuje instynkty, urazy dawne i aktualne, kompleksy i nerwice, uwalniając człowieka od ich nacisku, oczyszcza jego duszę, przywracając mu utraconą równowagę wewnętrzną,
- wynagradza, czyli kompensuje braki realnej rzeczywistości w sposób podobny jak sen czy marzenie,
- urzeczywistnia w formie znaków artystycznych czyli symbolizuje nie tylko te doznania i uczucia które są świadome, ale także i te, które kryją się w głębiach podświadomości"4.
Działalność ekspresyjną charakteryzuje duża spontaniczność, przewaga pierwiastka intuicyjnego nad intelektualnym, żywiołowość w wyrażaniu doznań zmysłowych, uczuć i wyobrażeń.
Znając istotę i wartość ekspresji plastycznej możemy przystąpić do rozwiązania głównego problemu, jaki narzuca tytuł artykułu więc znaleźć odpowiedź na pytanie: jaki wpływ ma barwa na ekspresję plastyczną uczniów klas gimnazjalnych? Ale wcześniej należałoby przypomnieć, że ci uczniowie są w wieku, na który przypada zjawisko kryzysu w twórczości plastycznej z całym bagażem konsekwencji, również dla plastycznej wypowiedzi kolorystycznej.
"Kryzys w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży jest zjawiskiem występującym między 10 a 16 rokiem życia, w którym następuje obniżenie się poziomu wytworów plastycznych, spadek aktywności twórczej i zanik zainteresowań plastycznych"5. Dla wielu pedagogów zjawisko zanikania ekspresji plastycznej w tym wieku jest co najmniej niezrozumiałe, gdyż "w tym okresie rozwoju wyobraźnia jest bardzo rozbudzona a przeżycia uczuciowe silne, często nawet burzliwe" 6
Uczniowie ci mają co wyrażać poprzez ekspresję plastyczną, ale preferują inne formy ekspresji. "J.F.Boutonier twierdzi, że w okresie młodzieńczym potrzeba ekspresji pojawia się na nowo z olbrzymią intensywnością i może przybierać różne postacie, może wyrażać się w skrycie pisanym pamiętniku jak i swoistym wyzywającym sposobie ubierania się, manierach, gestach i postawie" Z. Czerwosz twierdzi, że za dużo mówi się o kryzysie w twórczości, a jest to tylko przejście do następnej fazy, jeżeli nauczyciele upatrują w tym jakiejś klęski, znaczy to, że nie potrafią pracować z młodzieżą. Również W. Lam przyczyn zanikania ekspresji doszukuje się w sposobie wadliwego traktowania przedmiotu plastyka. "Wszelkie kryzysy lub załamania powstają w tym przedmiocie wskutek niedostrzegania nowych...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !