Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Edukacja emocjonalna - program dla klas 4-6 SP

Data dodania: 2008-05-25 07:25:40
Program edukacji emocjonalnej dla klas IV-VI został stworzony przez Katarzynę Rusin i Marlenę Podgórską, pedagogów specjalnych pracujących w Szkole Podstawowej nr 144 w Krakowie. Jest on odpowiedzią na potrzebę rozwoju dojrzałości i inteligencji emocjonalnej dzieci, a zgodnie z ideą szkoły, w której istotne miejsce zajmuje intergacja dzieci niepełnosprawnych ze zdrowymi, ma służyć kształtowaniu otwartości na drugiego człowieka oraz rewalidowaniu zaburzeń emocjonalnych.
Program adresowany jest do wychowaców i pedagogów a przewidziany do realizacji w ramach godzin wychowawczych, rewalidacji i innych form terapii w klasach IV– VI. Wymaga on współpracy z psychologiem, pedagogiem i logopedą szkolnym. Zawiera rówież wiele ciekawych pomysłów, które mogą stać się inspiracją lub wzbogaceniem metod i form pracy z dziećmi.

1. Wprowadzenie

Program edukacji emocjonalnej dla klas IV-VI został stworzony przez Katarzynę Rusin i Marlenę Podgórską, pedagogów specjalnych pracujących w Szkole Podstawowej nr 144 w Krakowie. Jest on odpowiedzią na potrzebę rozwoju dojrzałości i inteligencji emocjonalnej dzieci, a zgodnie z ideą szkoły, w której istotne miejsce zajmuje intergacja dzieci niepełnosprawnych ze zdrowymi, ma służyć kształtowaniu otwartości na drugiego człowieka oraz rewalidowaniu zaburzeń emocjonalnych.
W programie pojęcie inteligencji emocjonalnej ujmuje się jako "samokontrolę, zapał, wytrwałość w dążeniu do celu mimo niepowodzeń, zdolność motywacji, umiejętność panowania nad popędami i odłożenia na później ich zaspokojenia, zdolność do regulowania nastroju i niepodawania się zmartwieniom upośledzającym proces myślenia, zdolności odczytywania uczuć innych, gładkiego układania sobie stosunków międzyludzkich"*, a także wyrażania wewnetrznych przeżyć w pozytywnej ekspresji. Taka równowaga pomoga nam wszystkim zachować zdrowie, odczuwać szczęście i osiągnąć powodzenie.
Program adresowany jest do wychowaców i pedagogów a przewidziany do realizacji w ramach godzin wychowawczych, rewalidacji i innych form terapii w klasach IV – VI. Wymaga on współpracy z psychologiem, pedagogiem i logopedą szkolnym. Zawiera rówież wiele ciekawych pomysłów, które mogą stać się inspiracją lub wzbogaceniem metod i form pracy z dziećmi.



2. Idea programu

W życiu każdego człowieka pojawiają się emocje i uczucia. W zależności od sytuacji mogą mieć zabarwienie pozytywne lub negatywne. Szkoła jest miejscem gdzie świat emocji jest zróżnicowany. Człowiek uczy się panować nad emocjami zarówno swoimi jak i stara się zrozumieć emocje innych. To uczucia niejednokrotnie dyktują nam jak mamy się zachować. Program edukacji emocjonalnej ma na celu pomoc w zrozumieniu i opanowaniu emocji. Składa się z trzech modułów "JA", "JA-TY", "MY". Szczególnie ważne jest uświadomienie, że wszystko zaczyna się od nas samych, od jednostki. Gdy poznamy samych siebie możemy wchodzić w bliższe relacje zarówno na poziomie JA- TY jak i poziomie MY. Nikt z nas nie jest stworzony, by być samotną wyspą, ale żeby umiejętnie podejmować różne role życiowe.

* D. Goleman;"Inteligencja emocjonalna", Poznań 1997, s.5



3. Cele programu

Postęp cywilizacyjny, problemy społeczne oraz trudoności, wobec których staje dzisiejsza rodzina często powodują rozchwianie hierarchii wartości, zagubienie w relacjach międzyludzkich, brak świadomości emocjonalnej i empatii, nieumiejętność właściwego funkcjonowania w grupie, zaburzenia zachowania. Celem programu jest więc kształtowanie leżących w naturze ludzkiej zdolności emocjnalnych, które będą decydowały o sposobie postępowania wobec samego siebie oraz innych ludzi, funkcjonowaniu w grupie, sukcesach osobistych uczniów, wynikach w nauce, a w przyszłości sukcesach zawodowych.

Ogólne cele programu:


moduł "ja"
Budowanie właściwego obrazu samego siebie poprzez poznanie świata emocji oraz kontrolowanie uczuć tak, by pomogały myśleć i skuteczie działać.

moduł "ja- ty"
Kształtowanie zadowalających relacji z drugim człowiekiem, rozwijanie umiejętności towarzyskich, pozytywnej komunikacji, empatii, wyrozumiałość, szacunku dzieci zdrowych wobec ich chorych kolegów.

moduł "my"
Rozwijanie świadomości grupowej jako całości, rozumienia zależności interpersonalnych, jakie nią rządzą oraz umiejętności współdziałania.



4. Program edukacji emocjonalnej dla klas IV-VI


moduł I „ja”



Cel ogólny: Budowanie właściwego obrazu samego siebie poprzez poznanie świata emocji oraz kontrolowanie uczuć tak, by pomogały myśleć i skuteczie działać.

Cele szczegółowe:

1. Rozpoznawanie i nazywanie uczuć własnych w różnych sytuacjach.

1.1 Obszar zainteresowań: Emocjonalne poznanie samego siebie

1.2 Cele operacyjne:
UCZEŃ: rozpoznaje i nazywa emocje własne / · tworzy własny słownik uczuć /· rozumie przyczyny uczuć /· rozpoznaje związki i różnice między myślami, uczuciami i działaniami /· rozpoznaje swoje słabe i silne punkty /· akceptuje swoje uczucia i nastroje /· buduje realistyczne oczekiwania wobec własnej osoby /· lustro samoakceptacji

1.3 Sposoby realizacji:
· pantonima uczuć /· rozmowy indywidualne na temat zachowania uczniów /· odgadywanie i odgrywanie emocji za pomocą mimiki twarzy, postawy ciała, barwy głosu /· ćwiczenie "Przedstaw siebie jako zwierzę, kolor, samochód, kwiat, piosenkarza,instrument muzyczny /· rozpoznawanie uczuć wyrażonych na rysunku /· skojarzenia nazw uczuć z rzeczownikami lub czasownikami (i odwrotnie) /· pogadanka, rozróżnianie uczuć, budowanie wniosków w oparciu o opowiadanie na podstawie B. Ferrero pt."Filif z tęczą w kieszeni" /· "Różowe okulary" – pozytywne patrzenie na obrazy i sytuacje /· ćwiczenie "Moje wady i zalety"


2. Radzenie sobie z całą gamą emocji dzięki samokontroli

2.1 Obszar zainteresowań: Kontrola moich emocji

2.2 Cele operacyjne:
· analizuje swoje działania, przewiduje ich konsekwencje w odpowiedni dla wieku sposób /· znajduje alternatywne sposoby reagowania /· odczuwa i przejawia odpowiedzialność /· unika niewłaściwego zachowania /· potrafi radzić sobie z agresją /· potrafi odłożyć zaspokajanie pragnień własnych na późnej /· jest wytrwały pomimo niepowodzeń /· w sytuacjach zbyt trudnych potrafi prosić o pomoc kolegów lub dorosłych

2.3 Sposoby realizacji:
· tworzenie tęczy szczęścia /· układanie drogowskazów drogi dobra i zła /· optymistyczne i pesymistyczne myśli i postawy /· kompromisy codziennych sytuacji /· koniczynka postanowień· Jestem królem moich pazurów - „obcinanie pazurów” /· "kroki" organiczające złość i zobowiązanie /· nauka relaksacji zgodnie z rytmem oddechu, "powitanie słońca"· muzyka relaksacyjna /· ocena samego siebie /· zabawa "Co wydarzyło się dalej – decyzje, decyzje" /· kwestionariusz asertywności i jego analiza /· zającia na temat: "Jak radzę sobie ze stresem?" - ćwiczenia "Sytuacje stresujące", "Walka ze stresem"

3. Wyrażanie emocji w działaniu powszechnie akceptowanym i pozytywnej ekspresji, produktywne ich wykorzystanie

3.1 Obszar zainteresowań:"Paleta barw" moich działań

3.2 Cele operacyjne:· wyraża uczucia pozytywne w stosunku do siebie, rówieśników, rodziny i szkoły /· wyraża odmienność poglądów, frustracje i negatywne emocje w sposób powszechnie akceptowany /· koncentruje się na zadaniu i lepiej zapamiętuje /· osiąga lepsze wyniki w nauce· potrafi twórczo myśleć /· przedstawia emocje w pracach plastycznych /· wykorzystuje muzykę do relaksacji i samoekspresji /· zna swoje ciało i wyraża ruchem swoje stany emocjonalne

3.3 Sposoby realizacji:
· wyrażanie uczuć w formie zdań niedokończonych /· określanie celu działania ("Mój cel") /· gospodarowanie swoim czasem – burza mózgów /· ćwiczenia koncentrujące uwagę /· ćwiczenia trwalości pamięci /· wyrażanie emocji za pomocą barw w formie prac plastycznych, gry w kolory· ilustrowanie muzyki w formie plastycznej /· udział w Warsztatach Rękodzieła Artystycznego /· udział w indywidualnych i wspólnych występach taneczno – muzycznych i teatralnych /· zabawy z chusta animacyjną /· zabawy i gry integracyjne, np. "raport z wypadku", "niemy film", "wąż" /· ćwiczenia kinezjologii edukacyjnej /· tańce integracyjne

moduł II „ja-ty”


Cel ogólny: Kształtowanie zadowalających relacji z drugim człowiekiem, rozwijanie umiejętności towarzyskich, pozytywnej komunikacji, empatii, wyrozumiałość, szacunku dzieci zdrowych wobec ich chorych kolegów.

Cele szczegółowe:

1. Rozwijanie wrażliwości na potrzeby drugiego człowieka

1.1 Obszar zainteresowań: Empatyczne odczytywanie emocji

1.2 Cele operacyjne:
UCZEŃ:· posiada zdolność patrzenia z punktu widzenia innej osoby /· rozpoznaje uczucia innych osób / · jest wrażliwy na emocje drugiej osoby /· przejawia zdolność słuchania innych

1.3 Sposoby realizacji:
odgrywanie "lustra" i "krzywego zwierciadła" /· ćwiczenie "Układanka" /· "współczuję....(komu?), bo..." /· odczytywanie "posągu postaci" wyrażającego osobowość kolegi /· tworzenie skojarzeń: "ta osoba jest jak ... np.rwący potok"

2. Kształtowanie kultury osobistej jako ważnego czynnika pozytywnych relacji międzyludzkich


Obszar zainteresowań: Nauka grzeczności łatwa i przyjemna

Cele operacyjne:· pokojowo rozwiazuje konflikty i wyjaśnia nieporozumienia /· okazuje szacunek rówieśnikom i dorosłym /· dba o estetykę słownictwa /· używa zwrotów grzecznościowych /· dba o czystość i mienie społeczne /· odczuwa dumę z bycia osoba kulturalną

Sposoby realizacji:· tydzień dobrych manier /· wypełnianie ankiety samooceny /· wykonanie gazetki "Jak wyginęli gentelmani?" /· wdrażanie do kulturalnego zachowania w szkole, podczas wycieczek



3. Rozwinięcie umiejętności budowania trwałych więzi


Obszar zainteresowań: Przyjaźń

Cele operacyjne:· potrafi nawiązywać relacje koleżeństwa i przyjażni i dbać o ich trwałość /· nie przejawia osamotniena i niepokoju w stosunkach z innymi /· zna i szanuje upodobania i światopogląd innych uczniów /· pamięta o datach i wydarzyniach ważnych dla kolegi, koleżanki, przyjaciela /· potrafi wyrażać własne stan emocjonalne /· odbiera informacje o sobie pochodzące od rówieśników /· posiada umiejetność uważnego słuchania, kulturalnego dyskutowania i wysuwania poprawnych wniosków

Sposoby realizacji:· tworzenie kręgów otwartości /· pogadanka, wymiana doświadczeń na temat: "Ścieżka, którą się nie chodzi zarasta" /· układania klasowego kalendarza ważnych dat /· ćwiczenie "Mój styl życia", "Autografy","Niedokończone zdania" /· cechy przyjaciela, kolegi; cechy idealnej dziewczyny( wypisują chłopcy); cechy idealnego chłopaka ( wypisują dziewczyny) /· mapa drogowa miłości /· autorefleksja



4. Rozbudzenie wrażliwości na potrzeby osób niepełnosprawnych oraz umiejętności współdziałania z nimi

Obszar zainteresowań: Mój niepełnosprawny kolega

Cele operacyjne:· jest tolerancyjny wobec odmienności światopoglądu, rasowej, wobec niepełnopsrawności /· jest wyrozumiały wobec nietypowych zachowań wynikających z choroby kolegi /· przejawia troskę i chęć pomocy wobec osób chorych i niepełnosprawnych /· potrafi współdziałać z osobą niepełnosprawną

Sposoby realizacji:· współdziałanie w codziennych sytuacjach szkolnych z dziećmi niepełnosprawnymi /· odpisywanie na list chłopca na wózku inwalidzkim· ukladanie opowiadania "O przyjaźni, która leczy rany" /· ćwiczenie "przewodnik niewidomego" /· ćwiczenie "lekcja ciszy" /· udział w międzyszkolnym konkursie "Mój niepełnosprawny kolega" /· udział w corocznym balu karnawalowym z Fundacją Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę "MATIO" /· układanie zakończenia do opowiadania pt. "Kulawy" K. Korczak- Chołoniewskiej /· wybór porad dla bohatera ww. opowiadania



moduł III „my




Cel ogólny: Rozwijanie świadomości grupy jako całości, rozumienia zależności interpersonalnych, jakie nią rządzą oraz umiejętności porozumiewania sie w grupie i współdziałania.


Cele szczegółowe:

1. Budowanie świadomości grupy jako całości

Obszar zainteresowań: Moje miejsce w grupie

Cele operacyjne:
UCZEŃ:· określa swoje miejsce w zespole klasowym /· konfrontuje swoją indywidualną decyzje w relacji z grupą /· buduje nowe więzi

Sposoby realizacji:· gwiazdozbiór klasowy ( mapa nieba) /· burza mózgów /· tworzenie zasad życia klasy /· przydzielanie zadań uczniom związanych z funkcjonowaniem klasy i szkoły /· praca w grupach – wspólne wykonywanie określonych zadań


2. Kształcenie umiejętności porozumiewania się w grupie i współdziałania


Obszar zainteresowań: Komunikujemy się bez słów

Cele operacyjne:· rozumie, że komunikat niewerbalny może być odbierany różnie przez różne osoby, jest niejednoznaczny /· rozumie, że przy komunikacji niewerbalnej emocje można przedstawić w różny sposób /· zna znaczenie przekazu, rozumie intencje

Sposoby realizacji:· pantomima /· scenki dramowe /· kalejdoskop uczuć /· burza mózgów (komunikacja niewerbalna i werbalna) /· tablica osiągnięć klasy ( to nam się udało, zainteresowania i prezentacje uczniów) /· dyrygent· zabwa Gucio- Gucio /· redagowanie kontraktu klasowego


Obszar zainteresowań: Jak porozumiewać się z innymi?

Cele operacyjne:· uczeń umiejętnie współpracuje w grupie /· budowanie poczucia bezpieczeństwa, akceptacji i wzajemnej tolerancji, co gwarantuje...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !