Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Zabawa w czytanie - program nauki czytania dla dzieci 3-5 lat

Data dodania: 2005-08-31 09:00:00
Specyfika rozwoju i uczenia się dziecka w wieku przedszkolnym polega m.in. na tym, że uczy się ono spontanicznie w różnych sytuacjach, często przypadkowo i mimowolnie. Jest to tzw. uczenie się okazjonalne.
Niezaprzeczalnie zabawa jest podstawowym rodzajem działalności tego wieku, więc i ona towarzyszyć powinna nauce czytania. Pomysł realizacji programu podsunęła nam literatura książki Ireny Majchrzak dotycząca nauki czytania dzieci od najmłodszych lat. W praktyce pedagogicznej okazało się, że ćwiczenia proponowane przez autorkę przynoszą nieoczekiwane rezultaty w grupie dzieci cztero i pięcioletnich. Postanowiłyśmy wykorzystać potencjał dziecięcego umysłu i stworzyć dla nich program, który pozwoli im od najmłodszych lat bawić się w czytanie, by w efekcie zapoznać się z światem pisma.
Chcemy spełnić dziecięce oczekiwania i uczynić czytanie procesem ciekawszym. Uwzględniając indywidualne potrzeby i możliwości dzieci postanowiłyśmy dokonać przeglądu dotychczas stosowanych koncepcji i wybrać z nich, naszym zdaniem, najatrakcyjniejsze i najskuteczniejsze dla dzieci w wieku przedszkolnym.
Mamy nadzieję, że zabawa w czytanie będzie wspieraniem rozwoju dzieci, a nie celem samym w sobie. Dużym sukcesem dla nas będzie uśmiech na twarzy dziecka przy poznawaniu kolejnych tajemnic pisma.
Proponowany program nauki czytania w zabawie dla dzieci trzy, cztero i pięcioletnich, należy traktować, jako naszą próbę adaptacji metod globalnych i analityczno- syntetycznych. Zakładamy, że działania te służyć będą wydłużeniu nauki czytania i pozostawią dzieciom więcej czasu na doskonalenie samej techniki czytania, a także przyczynią się do postępów w czytaniu ze zrozumieniem.



OPRACOWAŁY:

mgr Violetta Bączyk

mgr Jolanta Siuda- Lendzion



ROZDZIAŁ I

KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA WYKORZYSTANYCH METOD NAUKI CZYTANIA W PROGRAMIE



Metodą w nauce czytania nazywamy zespół teoretycznie uzasadnionych działań, których celem jest opanowanie tej umiejętności. Istnieje wiele metod nauki czytania.
W naszym programie wyróżniamy wszystkie znane nam metody nauki czytania. Jednakże nie dokonujemy tu całościowego opisu tych metod. Bliżej charakteryzujemy dwie metody, które były dla nas inspiracją i wzorem do opracowania programu.
Najczęściej stosowana kwalifikacja tychże metod obejmuje cztery podstawowe grupy:

1.1 METODY SYNTETYCZNE – koncentrujące się na opanowaniu umiejętności czytania w aspekcie technicznym, ich celem jest osiągnięcie sprawności czytania;
polegają na przechodzeniu od elementu (litera, dźwięk) do całości ( wyraz, zdanie)

- m. alfabetyczna
- m. fonetyczna
- m. sylabowa

1.2 METODY ANALITYCZNE- koncentrują się na rozumieniu czytanych tekstów, polegają na prezentowaniu w nauce czytania jednostek językowych, mających określone znaczenie, łączą one analizę słuchową z analizą wzrokową

-m. wyrazowa
- m. zdaniowa

1.3 METODY ANALITYCZNO- SYNTETYCZNE- łączą one poznane i wyodrębniane z wyrazów liter ze składaniem nowych wyrazów z poznanych liter, w metodach tych kształci się równolegle techniczna umiejętność czytania i rozumienie tekstu

-m. analityczno- syntetyczna o charakterze wzrokowym
m. analityczno- syntetyczna o charakterze funkcjonalnym

1.4 METODY GLOBALNE- tutaj wyraz, część zdania lub zdanie, są poznawane na podstawie ich wyglądu ogólnego, czyli jako całościowy obraz graficzny, najważniejsze jest znaczenie tekstu, a nie formalna strona czytania

- m. barwno- dźwiękowa Heleny Matery
- m. fonetyczno-litero-barwna Bronisława Racławskiego
- m. Dobrego Startu Marty Bogdanowicz


1.5 INNOWACYJNE METODY NAUKI CZYTANIA – zakładające, iż proces czytania winien być zabawą i spontaniczną działalnością dziecka

1.5.1 METODA GLENA DOMANA

U jej podstaw leży globalna nauka czytania. Metoda przeznaczona jest dla dzieci poniżej piątego roku życia, dla małych dzieci, zacząć ją stosować można już u noworodka.
Doman twierdzi, iż „im więcej informacji wchłonie dziecko poniżej piątego roku życia, tym więcej ich zapamięta”. Autor w swej koncepcji proponuje specjalną ścieżkę czytania, która składa się z 5 etapów:
- pojedyncze słowa
- wyrażenia dwuwyrazowe
- proste zdania
- rozbudowane zdania
- książki.
Metoda polega na organizowaniu z dziećmi tzw. sesji, podczas których w szybkim tempie, głośno odczytuje się słowo z tzw. Karty migawkowej, napisanej czerwonym, a w późniejszej fazie czarnym drukiem. Doman podkreśla znaczenie systematyczności i atmosfery zabawy. „Im więcej zabawy, tym więcej nauki” – zaznacza.
Ważny jest „układ sił” w zabawie w czytanie, najlepiej, by był to układ jeden na jeden, czyli matka i dziecko.
Ogromną rolę w tej koncepcji, prócz doskonalenia kompetencji językowych, odgrywa oddziaływanie na analizatory wzroku i słuchu, a także rozwijanie spostrzegawczości , co staje się później niezbędne dla dziecka przy poznawaniu sylab, liter i ich różnicowaniu.
Przenosząc tę propozycję nauki czytania na warunki edukacji przedszkolnej i uwzględniając specyfikę czytania z całą grupą, ważne wydaje się, aby sesje czytania wplatać w różne formy działalności dzieci i wiązać je z realizowaną tematyką kompleksową.
Z metody Domana wybrałyśmy do programu trzy pierwsze etapy proponowanej przez autora ścieżki czytania.


1.5.2 METODA IRENY MAJCHRZAK

Metoda dotyczy dziecięcej inicjacji w tajemniczy świat pisma, przy wykorzystaniu imienia dziecka. Irena Majchrzak sugeruje, że dziecko, przez własne imię, z którym się utożsamia, rozbudzi swoje zainteresowanie pismem, pisaniem i czytaniem.
W tej koncepcji, zabawy i gry są wspólne dla wszystkich, w których jednak każdy działa z innym materiałem. Metoda ma charakter analityczno- syntetyczny, a zestawy obrazkowo- słowne pomagają w percepcji tekstu na bazie poznanych liter.
Według Ireny Majchrzak nauka rozpoczyna się od czytania globalnego własnego imienia, a dziecko jednocześnie dostrzega różnicę miedzy kształtem poszczególnych liter w zapisie własnego imienia. Autorka podkreśla, że dziecko uczy się liter poprzez obserwację. W związku z tym po inicjacji z imionami następują kolejne etapy nauki czytania:
- ściana pełna liter
- targ liter
- nazywanie świata.
Akt inicjacji to magiczny gest wprowadzający nawet trzyletnie dziecko w świat pisma. Dziecko doświadcza, że coś może być wyrażone za pomocą pisma. Odbiera przekaz, że ono samo może być niejako napisane i przeczytane, że ono samo w pewnym sensie składa się z liter. W ten sposób zostaje wprowadzone w krąg komunikacji, której narzędziem jest pismo. Kartka z imieniem wprowadza je w świat znaczeń. Akt inicjacji to „skok” w pismo. Nauczyciel odsłania dziecku alfabetyczną istotę jego imienia. Każde dziecko otrzymuje inne słowo, które mu przynależy (Irena Majchrzak nazywa ten moment nie nauką, ale darem pisma, bo darem może być tylko to, co osobiste).
Z metody Ireny Majchrzak do naszego programu włączone zostały wszystkie etapy nauki czytania tj.: inicjacja z imionami, ściana pełna liter i nazywanie świata.



ROZDZIAŁ II

CELE PROGRAMU


2.1 CELE OGÓLNE

- stwarzanie warunków do wykorzystania tkwiących w dziecku możliwości intelektualnych
- stymulowanie rozwoju aktywności dzieci poprzez prowadzenie różnorodnych ćwiczeń i zabaw prowadzących do nabycia umiejętności czytelniczych
- wyzwalanie pozytywnych emocji wpływających na rozwinięcie zainteresowania kodem literowym
- rozbudzenie wiary dziecka we własne możliwości
- całościowe rozpoznawanie wyrazów

2.2 CELE SZCZEGÓŁOWE

- kształtowanie wszystkich zmysłów
- wzbogacanie słownika
- rozwijanie mowy komunikatywnej
- stymulowanie aktywności
- kształtowanie postawy kreatywnej
- włączanie rodziców do procesu czytania

2.3 CELE OPERACYJNE

Dziecko potrafi:


- odczytać własne imię i rozpoznać je wśród innych
- dokonać syntezy własnego imienia z sylab bądź z głosek
- odczytać imię kolegi
- ułożyć swoje imię z rozsypanki literowej wg wzoru lub z pamięci

- odszukać i zaznaczyć wskazane przez nauczycielkę litery w swoim imieniu
- zna litery alfabetu
- dokonać analizy i syntezy wyrazu
- podzielić wyraz na sylaby
- wyróżnić głoskę w nagłosie i wygłosie
- globalnie rozpoznaje nazwy wyrazów

ROZDZIAŁ III

DZIAŁANIA EDUKACYJNE

ETAPY SYTUACJE EDUKACYJNE ŚRODKI DYDAKTYCZNE UWAGI

1. GLOBALNE CZYTANIE WYRAZÓW INICJACJA Z IMIONAMI DZIECI
Kilka kompletów wizytówek z imionami Wizytówek używamy zamiast znaczków rozpoznawczych np. w szatni, w łazience, podpisując prace dzieci itp.

Ścienne wizytówki dzieci Umieszczamy je na ścianie w taki sposób, aby dziecko stojąc pod wizytówką, nie zasłaniało jej. Można wykorzystywać podczas sprawdzania obecności dzieci lub w zabawach ruchowych.

SESJE CZYTANIA
Karty migawkowe z wyrazami wg tematyki kompleksowej
Zaczynamy od tematów najbliższych dziecku, czyli dotyczących ich samych i najbliższego otoczenia.

NAZYWANIE ŚWIATA

Wyrazy do etykietowania sprzętu w sali Podpisujemy przedmioty w sali np. tablica, okno, biurko, zegar itp.
Zestaw obrazków, podpisy do obrazków Gromadzenie i przygotowywanie wspólnie z dziećmi kart, obrazków z różnych źródeł. Wykorzystywanie gotowych pomocy dostępnych w przedszkolu.
Kącik czytelniczy Założenie kącika na początku zabawy w czytanie. Stopniowe uzupełnianie go o poznawany materiał.

2. CZYTANIE ANALITYCZNO- SYNTETYCZNE
ŚCIANA PEŁNA LITER Alfabet naścienny Wizualizacja alfabetu na ścianie- litery drukowane wielkie i małe.
Alfabet ruchomy W postaci kartoników, klocków, w kąciku czytelniczym, wykorzystywany w zabawach.

ZABAWY I ĆWICZENIA FONETYCZNE Koperty z literami imienia każdego dziecka Koperta powinna być podpisana. Litery w kopercie służą do układania imienia wg wzoru.
Koperty z wyrazami podzielonymi na sylaby lub głoski Wyrazy podzielone na sylaby lub głoski są dzieciom znane. Wykorzystywać pomoc dydaktyczną - obrazki sylabowe.
Układanki, gry, rebusy Wykorzystywanie gotowych pomocy, tworzenie nowych.
Kącik czytelniczy Głośne czytanie dzieciom tych samych utworów wierszowanych znanych autorów poezji dziecięcej m.in. J. Tuwima, J. Brzechwy, M. Konopnickiej, W. Chotomskiej. Wzbogacanie go przez cały okres zabawy w czytanie o nowe pomoce, a także ulubione pozycje książkowe.

ROZDZIAŁ IV


PROPONOWANE WYRAZY DO GLOBALNEGO CZYTANIA UWZGLĘDNIAJĄCE TEMATYKĘ KOMPLEKSOWĄ ( SESJE CZYTANIA)


Poniżej zaprezentowałyśmy przykładowe tematy kompleksowe i wyrazy do globalnego czytania, które można wykorzystać na poszczególnych zajęciach. Wyrazy powinny nie tylko być raz pokazane i odczytane dzieciom, ale winny przez cały okres trwania danego tematu być przedmiotem zabaw z dziećmi.


TEMATYKA KOMPLEKSOWA WYRAZY DO CZYTANIA
1. Ja w grupie rówieśniczej. Wszystkie imiona dzieci w grupie np. Kasia, Ania, Kuba, Ola, Marcin, Szymon, kolega, koleżanka, pani

2. Moje przedszkole PRZEDMIOTY: okno, drzwi, krzesło ,kuchnia, sala, ubikacja, meble, tablica, telewizor, wieża, stół, ściana;
ZABAWKI: kredki, farby, plastelina, klocki, lalka, wózek, auto, miś, układanka, maskotka, piłka, gra, wiaderko, łopatka, skakanka;

3. Moja rodzina Mama, tata, babcia, dziadek, siostra, brat, ciocia, wujek, kuzyn, kuzynka

4. Bezpieczeństwo na drodze Znak, policjant, przejście dla pieszych, lizak, samochód, sygnalizator świetlny, piesi;

5. Moje ciało Głowa, włosy, oko, nos, usta, język, ucho, szyja, ramię, ręka, dłoń, palce, noga, kolano, stopa, plecy, brzuch

6. Co jemy? WARZYWA: marchew, pietruszka, seler, por, cebula, rzodkiewka, kapusta, sałata, koper, burak, papryka, ziemniak, szczypiorek, kalafior, pomidor, ogórek, kalarepa;

OWOCE: jabłko, gruszka, śliwka, wiśnia, truskawka, arbuz, czereśnia, porzeczka, malina, jagoda, kiwi, pomarańcza, banan, cytryna, mandarynka

7. Zwierzęta Leśne: wiewiórka, zając, wilk, lis, dzik, sarna, jeleń, niedźwiedź, jeż

Gospodarstwa domowego: pies, kot, mysz, kura, kaczka, gęś, indyk, królik, krowa, koza, koń, świnia, owca;

8. Ptaki Jaskółka, bocian, kos, kukułka, skowronek, wróbel, sikorka, wrona, gawron, sroka, słowik, gil

9. W co się ubieramy? Sweter, bluzka, spodnie, spódnica, sukienka, piżama, kurtka, płaszcz, czapka, szalik, rękawiczki, buty, kapcie, rajstopy, skarpetki

10. Tradycje świąteczne Boże Narodzenie: gwiazda, choinka, bombki, łańcuch, anioł, opłatek, wigilia, dzieciątko, żłóbek, jemioła, sianko, prezent, lampki, ozdoby

Wielkanoc: zając, koszyk, jajko, szynka, babka, kiełbasa, baranek, święconka, pisanka, mazurek

11. Czas Rok, pory roku, wiosna, lato, jesień, zima, miesiąc ( nazwy), tydzień(nazwy), dzień, noc, godzina, minuta, sekunda

12. Kwiaty Tulipan, bez, konwalia, przebiśnieg, krokus, sasanka, róża, stokrotka, fiołek, narcyz

13. Zawody Piekarz, kucharz, adwokat, nauczyciel, lekarz, pielęgniarka, elektryk, ogrodnik, informatyk, dyrektor, stomatolog, krawiec, fryzjer, doktor

14. Łąka Bocian, żaba, trawa, kwiaty, motyl, gąsienica, ślimak, mucha, osa pszczoła, biedronka, mrówka,

15. Drzewa Dąb, kasztanowiec, klon, brzoza, lipa, leszczyna, buk, jarzębina, jabłoń, grusza, śliwa,

16. Kolory Czerwony, zielony, żółty, niebieski, różowy, pomarańczowy, czarny, biały, fioletowy, brązowy

17. Higiena Mydło, szczotka, pasta, ręcznik, gąbka, szampon, grzebień, balsam, chusteczka









ROZDZIAŁ V

PRZYKŁADOWE ZABAWY LOGOPEDYCZNE WSPOMAGAJĄCE PROCES MÓWIENIA I CZYTANIA

5.1 Ćwiczenia usprawniające narządy mowy:

- ćwiczenia żuchwy: opuszczanie i unoszenie żuchwy ku górze, ruchy do przodu i do tyłu
• „jedzie konik”- dzieci naśladują odgłos jadącego konika- kląskanie
• krowa na łące- dzieci naśladują przeżuwanie trawy mlaskając przy tym językiem
• gra na trąbce- dzieci naśladują grę na trąbce- tra ta ta

- ćwiczenia warg: wysuwanie i spłaszczanie warg złączonych: cmokanie, dmuchanie przez wargi w kształcie dzióbka, nadymanie policzków, powolne wypuszczanie powietrza ustami lub nosem

• letni wiatr- dzieci stoją w kole, nauczycielka porusza patyczkami, na których ma nawinięte niebieskie wstążki, zadaniem dzieci jest maszerować za wiatrem i naśladować jego szum: szu-szu-sza-sza-sze-sze-szo-szo-sz

• wąchanie kwiatków- na dywanie rozłożone są papierowe kwiaty, dzieci wąchają kwiaty wciągając powietrze nosem i powoli wypuszczając je robią wydech

• całuski do lusterka- dzieci wysuwają wargi do przodu całując lusterko

- ćwiczenia języka- wysuwanie i chowanie języka, przesuwanie języka od kącika do kącika warg, wysuwanie języka na brodę, oblizywanie dolnej i górnej wargi, unoszenie języka w kierunku nosa, wypychanie językiem policzków, klaskanie językiem

• lalka w operze- dzieci naśladują śpiewanie la, la lo, lo

• języczek- wędrowniczek- nauczycielka opowiada pokazując ruchy języka, dzieci mają przed sobą lusterko, naśladują ruchy:

Język wybrał się na wycieczkę do lasu. Pojechał tam na koniku (mlaskanie językiem- naśladowanie konia). Na łące zostawił konia (prrr). Następnie rozejrzał się dokoła (język ruchem okrężnym oblizuje wargi, dolną i górną). Potem poszedł do lasu (język chowamy w głąb jamy ustnej). Przeszedł las wzdłuż (język przesuwamy po podniebieniu w stronę jamy gardłowej) i wszerz ( przesuwamy językiem za zębami dolnymi i górnymi). A wtedy już przedarł się za gęstwinę krzewów i drzew (język przeciskamy przez zaciśnięte zęby górne i...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !