Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Edukacja ekologiczna dla klas I-III

Data dodania: 2004-05-26 15:00:00
Szkoła powinna sprzyjać osiąganiu zdrowia i dobrego samopoczucia zarówno fizycznego jak i psychicznego, zadowolenia i sukcesów na miarę możliwości każdego ucznia.
Doświadczenia dydaktyczne ubiegłych lat przekonały mnie, że uczniowie interesują się problemami ekologicznymi najbliższego środowiska i chętnie uczestniczą w zajęciach na rzecz jego ochrony.
PROGRAM AUTORSKI
„ Jestem cząstką i przyjacielem przyrody”
edukacja ekologiczna dla klas I-III


Opracowała
mgr Urszula Miądlicka




„Mamy tylko jedną ziemię, a jej przyszłość
zależy od każdego, na pozór niewielkiego,
ludzkiego działania, zależy od każdego z nas”.
Florian Plit

WSTĘP

Szkoła powinna sprzyjać osiąganiu zdrowia i dobrego samopoczucia zarówno fizycznego jak i psychicznego, zadowolenia i sukcesów na miarę możliwości każdego ucznia.
Doświadczenia dydaktyczne ubiegłych lat przekonały mnie, że uczniowie interesują się problemami ekologicznymi najbliższego środowiska i chętnie uczestniczą w zajęciach na rzecz jego ochrony. Specyficzne usytuowanie szkoły ( bliskość terenów zadrzewionych, parków, rzeki, łąki, sąsiedztwo pól uprawnych) umożliwia prowadzenie bezpośrednich obserwacji zjawisk przyrodniczych.
Czynniki te skłoniły mnie do opracowania autorskiego programu edukacji ekologicznej „ Jestem cząstką i przyjacielem przyrody” dla uczniów kl. I-III. Program ten realizowany jest w ramach zajęć zintegrowanych. Uwzględnia on podstawę programową dla pierwszego etapu kształcenia.
Dzieci nie mają jeszcze ukształtowanych stereotypów, dlatego stosując odpowiednie formy i metody pracy można skutecznie i efektywnie kształtować ich postawę zgodną z etyką ekologiczną.
Edukacja ekologiczna w szkole to nie zajęcia w ławkach i wiedza teoretyczna. To nie podanie gotowych rozwiązań na lepsze życie.
Edukacja ekologiczna – to konkretne działanie w środowisku i dla środowiska. To stwarzanie dzieciom takich sytuacji, aby samodzielnie dochodziły do określonych prawd i zasad, aby same umiały wyciągać odpowiednie wnioski, a co za tym idzie , aby umiały perspektywicznie myśleć.

1. Charakterystyka programu

Program edukacji ekologicznej „ Jestem cząstką i przyjacielem przyrody” jest skierowany do dzieci w młodszym wieku szkolnym z kl. I-III. Dotyczy I etapu edukacyjnego szkoły podstawowej bez podziału na kolejne klasy. Treści zawarte w programie mogą być realizowane w dowolnej kolejności i modyfikowane w zależności od potrzeb i możliwości dzieci. Treści nauczania ułożone są w sposób spiralny. Oznacza to, że te same treści będą powtarzać się w kolejnych klasach edukacji wczesnoszkolnej, umożliwiając dziecku poszerzenie, pogłębienie wiadomości i umiejętności zgodnie ze wzrastającymi możliwościami intelektualno – percepcyjnymi. Dobierane one są w taki sposób, aby były ciekawe, pobudzały do myślenia, poszukiwania, a przede wszystkim - do działania. Realizowane zagadnienia łączą teorię z praktyką i dotyczą najbliższego środowiska, a więc domu, podwórka, szkoły, osiedla, miasta , regionu, wreszcie kraju i świata . Na poszczególnych poziomach nauczania program będzie różnił się stopniem trudności, objętością zagadnień i zakresem osiąganych umiejętności . Łączy on w sobie treści z różnych dziedzin edukacji: polonistycznej, matematycznej, plastycznej, technicznej i ruchowej. Istotą programu ekologicznego jest: Bawiąc się – ucz – odkrywaj.
W strukturze realizacyjnej programu przewidziano następujące linie tematyczne:
- Poznawanie przyrody.
- Poznawanie własnego ciała i ochronę zdrowia.
- Ochronę żywych i martwych elementów środowiska.
- Działania ekologiczne.
Program przewiduje wprowadzenie do nauczania szeregu treści dotyczących edukacji ekologicznej, co wymaga zwiększenia tygodniowego wymiaru godzin o jedną godzinę dodatkową.
Realizacja innowacji zakłada ścisłą współpracę z rodzicami, którzy w obecnych czasach mają stać się współtwórcami procesu edukacyjnego. Narzuca to szeroki zakres współpracy szkoły, wychowawcy z domem rodzinnym uczniów:
- kontakty zbiorowe: comiesięczne spotkania z wychowawcą, innymi nauczycielami, pedagogiem szkolnym, pracownikami PPP, pielęgniarką, logopedą, itp. .
- kontakty grupowe: wewnętrzne spotkania Klasowej Rady Rodziców, grup organizujących uroczystości klasowe, wycieczki, itp. .
- kontakty indywidualne: cotygodniowe konsultacje, wizyty domowe, kontakty korespondencyjne, telefoniczne, itp. .
Ponadto pozwoli – przez włączenie osób dorosłych do wielu zadań – kształtować świadomość ekologiczną rodziny w harmonii z rozwojem osobowości, postaw i wrażliwości dziecka. Rodzice uczestniczą w procesie dydaktyczno – wychowawczym klasy poprzez opracowywanie harmonogramu wycieczek, uroczystości, spotkań, akcji organizowanych przez klasę. W miarę możliwości przygotowują środki dydaktyczne, uczestniczą w doposażeniu klasopracowni w sprzęty potrzebne do realizacji zamierzonych celów. Klasa opracowuje swoje zwyczaje, święta, obrzędy np. klasowe urodziny, Mikołajki, Pasowanie na Małego Ekologa, rodzinne pożegnanie roku szkolnego, prowadzenie klasowej kroniki, świętowanie wydania kolejnego numeru gazetki, itp. . Uczniowie tworzą tradycję klasy poprzez akcentowanie „ważnych dni dla przyrody” wynikających z kalendarza ekologicznego i pór roku np. wrzesień Sprzątanie Świata, 4-11październik Tydzień Dobroci dla Zwierząt, 22 kwietnia Dzień Ziemi, powitanie wiosny.
Program klasy ekologicznej jest programem otwartym. W ciągu roku będzie wzbogacony, korygowany i dostosowywany do potrzeb i możliwości.



2. Cele główne kształcenia i wychowania


Podstawowym celem tego programu jest skuteczne i efektywne kształtowanie postaw dzieci zgodnych z etyką ekologiczną. Służy on nie tylko pogłębianiu wiedzy, ale pobudza również aktywność dzieci i ich twórcze myślenie. Uczy współdziałania w zespole, kształtuje właściwe postawy i charakter młodego człowieka. Ten program pomaga ciekawie i pożytecznie spędzić czas wolny, ale także jest sposobem na zintegrowanie życia rodzinnego.
Cele :
- rozbudzenie wrażliwości i potrzeby kontaktu z przyrodą,
- wyrabianie szacunku dla przyrody i jej piękna,
- podejmowanie działań ekologiczno – zdrowotnych w najbliższym otoczeniu i we własnym życiu wykorzystując uzyskane wyniki i wnioski,
- wytworzenie nawyku ładu i porządku, oszczędnego korzystania z materiałów, segregowania odpadów i rozsądnego gospodarowania zasobami naturalnymi,
- umiejętność samodzielnego wyszukiwania informacji na podany temat z różnych źródeł oraz umiejętne wykorzystywanie ich,
- integrowanie zespołu klasowego poprzez wspólne zadania w stosunku do człowieka i środowiska,
- umiejętność współpracy i komunikacji, budowania zaufania i odpowiedzialności za siebie i innych,
- kształtowanie umiejętności dostrzegania zjawisk w ekosystemach,
- naukę poczucia własnej wartości i własnych możliwości,
- projektowanie i przeprowadzanie różnych badań i doświadczeń,
- rozwijanie aktywnych form wypoczynku.


3. Cele szczegółowe

Wiedza i jej rozumienie
Podstawą kształtowania świadomości ekologicznej jest rzetelna wiedza dotycząca zarówno środowiska jaki i czynników, które mają wpływ na jego stan. Najważniejsze jest tu wskazywanie istniejących ekologicznych powiązań, oraz wynikające z nich współzależności. W wyniku realizacji programu uczeń powinien zdobyć podstawowe wiadomości w zakresie:
- elementarnych pojęć w zakresie ekologii i ochrony środowiska,
- poznania reguł i mechanizmów funkcjonujących w przyrodzie,
- wiedzy o wpływie cywilizacji na zdrowie człowieka oraz sposoby ochrony przed jej negatywnymi skutkami,
- ochrony potencjałów przyrody ożywionej i nieożywionej,
- poznania różnych gatunków roślin i zwierząt: hodowla i opieka,
- umiejętności stawiania pytań, formułowania problemów,
- samodzielnego dobierania źródeł informacji, metod i form pracy,
- wiedzy o sposobach przetwarzania odpadów,
- sposobów walki z hałasem,
- źródeł zanieczyszczenia wody, gleby i powietrza,
- poznania różnych środowisk przyrodniczych oraz sposobów poznawania przyrody,
- znajomości gatunków chronionych,
- znajomości korzyści wynikających z racjonalnego i oszczędnego gospodarowania zasobami przyrody.


Umiejętności
Edukacja ekologiczna nie powinna opierać się jedynie na wyposażeniu uczniów w wiedzę. Bardzo ważnym celem jest rozwijanie umiejętności, które umożliwią dzieciom samokształcenie oraz samodzielne rozwijanie. Umiejętności praktyczne są niezbędne do zdobycia wiedzy dotyczącej środowiska przyrodniczego. W trakcie realizacji programu uczeń powinien opanować następujące umiejętności:
- samodzielne korzystanie z różnych źródeł informacji,
- prowadzenie prac pielęgnacyjnych i hodowlanych,
- przeprowadzanie prostych pomiarów, doświadczeń, eksperymentów,
- dokonywanie obserwacji,
- opracowywanie wyników obserwacji, doświadczeń w formie tabel, książeczek,
- gromadzenie materiału w spójną tematyczną całość.
W czasie realizacji programu uczeń, obok umiejętności praktycznych, powinien opanować umiejętności formalne, które umożliwiają zrozumienie zjawisk i powiązań występujących w przyrodzie. Uczniowie powinni:
- dostrzegać związki przyczynowo-skutkowe zachodzące w środowisku,
- poszukiwać wszelkich możliwych rozwiązań konkretnych problemów,
- przewidywać skutki różnych działań w środowisku,
- dokonywać analizy, syntezy porównywania, klasyfikowania, uzgadniania, wykrywania związków przyczynowo-skutkowych oraz związków czasowych,
- dostrzegać piękno otaczającej przyrody,
- dokonywać formułowania wniosków dotyczących stanu środowiska i jego niekorzystnych przekształceń,
- współdziałać w grupie, doceniać efekty wspólnej pracy.

Postawy
Edukacja ekologiczna ma znaczący udział w kształtowaniu, pozytywnych postaw z wychowawczego punktu widzenia. Oparte one są na uniwersalnych, ponadczasowych wartościach, poglądach i przekonaniach. Kształtowanie postaw proekologicznych powinno opierać się przede wszystkim na włączaniu dzieci do społecznie akceptowanej działalności. Stąd też powinno być ukierunkowane na:
- wskazywanie odpowiednich postaw i przykładów ludzi preferujących ekologiczny tryb życia,
- budzenie odpowiedzialności, poszanowania i troski o każde życie, a przede wszystkim o własne zdrowie,
- samodzielność w myśleniu, działaniu, ocenie,
- odpowiedzialność,
- tolerancję wobec wszystkiego co żyje,
- gotowość do współpracy i współdziałania,
- wrażliwość na krzywdę i niesprawiedliwość,
- kształtowanie kultury zachowania i obcowania z przyrodą w czasie wycieczek i zajęć w terenie,
- pobudzanie zaciekawienia oraz rozwijanie zainteresowań uczniów problematyką ekologiczną,
- rozumienie konieczności zachowania równowagi w przyrodzie.



4. Treści programowe

Edukacja polonistyczna
- Wyszukiwanie treści przyrodniczych i ekologicznych, wprowadzanie pojęć ekologicznych.
- Słuchanie , czytanie i omawianie tekstów literackich o tematyce przyrodniczej.
- Oglądanie filmów edukacyjnych ze zwróceniem uwagi na właściwy stosunek do flory i fauny.
- Wywiady i rozmowy na temat ochrony przyrody, jej zagrożeń i piękna.
- Redagowanie tekstów do gazetki klasowej.
- Prowadzenie kroniki klasy.
- Przygotowywanie broszurek – ulotek ekologicznych prezentujących zdobyte wiadomości ( przestrogi, pouczenia) i ilustrowanie ich.
- Opisy przyrody ożywionej i nieożywionej.
- W zakresie ćwiczeń słownikowych – bogacenie słownictwa ekologicznego zwracanie uwagi na treści przyrodnicze.
- Ćwiczenia gramatyczno – stylistyczne- nacisk na zadania o treściach ekologicznych.
- Ćwiczenia kompozycyjne – również dotyczące treści ekologicznych.
- Ćwiczenia orograficzne – dobór tekstów związanych z przyrodą.
- Fleksja i składnia – dobieranie treści zgodnie z realizowaną tematyką.

Edukacja matematyczna
- Kształtowanie rozumienia pojęcia liczby naturalnej, jako liczby elementów zbioru,jako liczby porządkowej i jako liczby związanej z mierzeniem wielkości ciągłych z wykorzystaniem materiałów przyrodniczych i odpadów.
- Odpady jako materiał pomocniczy do działań praktycznych w zakresie ważenia, porównywania, i mierzenia objętości różnych substancji.
- Badanie stosunków przestrzennych w terenie ( nad, pod, obok, itp.).
- Wyszukiwanie w terenie materiałów o podobnych cechach.
- Umiejętność mierzenia odległości między obiektami, porównywanie wysokości, grubości, objętości, itp.
- Układanie krzyżówek i rebusów matematycznych, do rozwiązania których niezbędna jest wiedza matematyczna i ekologiczna.

Edukacja muzyczna
- Recytowanie rytmicznych tekstów przyrodniczych z zastosowaniem różnych środków wyrazu muzycznego.
-...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !