Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !

Ratujmy przyrodę – edukacja ekologiczna w przedszkolu

Data dodania: 2006-11-20 13:27:17
Jest to plan edukacji ekologicznej; rozwoju świadomości młodego człowieka będącego częścią świata przyrody. Plan ten jest przeznaczony do wprowadzenia w procesie nauczania przedszkolnego.
Coraz więcej uwagi ludzie poświęcają problemowiochrony środowiska oraz przywróceniu równowagi biologicznej na naszejplanecie. Mamy obowiązek pozostawiania następnym pokoleniom, Zieminadającej się do życia. Mamy też obowiązek nauczyć dzisiejszą młodzieżi dzieci, życia w zgodzie z przyrodą. Nam dorosłym często trudno jestzmienić poglądy, styl życia czy sposób postępowania w stosunku donatury i przyrody. Dlatego wszelkie nadzieje należy pokładać w młodympokoleniu a szczególnie w dzieciach, które posiadają intuicyjnewyczucie funkcjonowania i w zgodzie ze światem przyrody.
I. Wstęp

Coraz więcej uwagi ludzie poświęcają problemowi ochrony środowiska oraz przywróceniu równowagi biologicznej na naszej planecie. Mamy obowiązek pozostawiania następnym pokoleniom, Ziemi nadającej się do życia. Mamy też obowiązek nauczyć dzisiejszą młodzież i dzieci , życia w zgodzie z przyrodą. Nam dorosłym często trudno jest zmienić poglądy, styl życia czy sposób postępowania w stosunku do natury i przyrody. Dlatego wszelkie nadzieje należy pokładać w młodym pokoleniu a szczególnie w dzieciach, które posiadają intuicyjne wyczucie funkcjonowania i w zgodzie ze światem przyrody.
Obowiązkiem nas dorosłych a szczególnie nauczycieli i rodziców jest więc edukacja ekologiczna dzieci, by ich intuicyjne, pozytywne nastawienie do przyrody stawało się zachowaniem celowym, by ukształtował się w nich inny styl życia, nowy sposób współdziałania w harmonii ze środowiskiem przyrodniczym, społecznym i kulturowym. W wychowaniu ekologicznym nie wolno pominąć walorów estetycznych, etycznych i emocjonalnych. Wtedy dopiero dzieci będą czuły i wiedziały, że są częścią świata przyrody. Zrozumieją, że muszą tak działać by nie zakłócić równowagi funkcjonowania świata organizmów, gdyż każdy z nich jest bezwzględnie potrzebny. Stajemy u progu nowej epoki, która miejmy nadzieję , będzie stuleciem ekologii. Nowa epoka potrzebuje ludzi inaczej myślących, kierujących się innym systemem wartości, postrzegającym odmiennie swoje miejsce w sieci życia na naszej planecie. Potrzebujemy dzisiaj realizacji wychowania ekologicznego w przedszkolach i szkołach. Współczesny system wychowawczy wymaga nie ulepszeń lecz gruntownej przebudowy. Tylko alternatywny system wychowawczy, oparty na innych ekologicznych wartościach może stać się kluczem do przetrwania i dalszego rozwoju życia na naszej planecie.
Zanim spróbujemy wychować i nauczyć żyć młodego człowieka w zgodzie z Naturą, zgodnie z wymogami właściwie pojętej ekologii, musimy spróbować zgłębić sens znaczenia słowa ekologia, wprowadzić pewne wnioski natury filozoficznej z obrazu świata żywego, który przybliża nam ekologia.
Poszukując pojęciowych i filozoficznych aspektów ekologii, należy wyjść do definicji ekologii jako dziedziny biologii, badającej wzajemne zależności między organizmami żywymi, a także pomiędzy nimi a otaczającym środowiskiem. Efektem badań ekologii prowadzonych od wielu lat jest obraz świata niezwykle skomplikowany, w którym wszystkie jego elementy (rośliny, zwierzęta, woda, powietrze, gleba) są powiązanie na najprzeróżniejsze sposoby. Odkrywamy system tak złożony, że nie jesteśmy go w stanie w pełni zrozumieć, odgadnąć. Wszystkie zależności, jakie istnieją w przyrodzie, można porównać do misternej sieci pajęczej. Jednym z milionów drobnych elementów tej sieci jest człowiek. Jest współzależny od pozostałych elementów, tak jak każdy inny. Ekologia doprowadza nas do nowego pojmowania świata, jako systemu holistycznego, całościowego, w jego skomplikowanej współzależności. Ekologia daje nam nową wizję świata, w którym wszystkie jego twory są ważne. Gdy chcemy chronić nasz świat, musimy chronić życie we wszelkiej postaci. Jeżeli pragniemy wychowywać dzieci zgodnie z zasadą szeroko pojętej ekologii, nasz proces dydaktyczny musi zawierać w sobie właśnie taką perspektywę świata.
Aldoux Huxley zapytany o nauczanie ekologiczne dzieci powiedział "Sprawcie aby od samego początku było jasne, że całe życie jest zależnością. Pokażcie im, że zależności są w lasach, na polach, w stawach, strumieniach, w wiosce i w kraju wokół nich". Prawo, którego omówieniu powinniśmy poświecić w wychowaniu ekologicznym najwięcej miejsca, można sformułować następująco: Każda rzecz jest powiązana z wszystkimi innymi rzeczami.


II.
1. Co to jest ekologia?

Ekologia to termin zaproponowany przez niemieckiego biologa Ernsta Heackela już w 1869 roku, wywodzący się z greckich dwóch słów: " oikos"- dom, środowisko i " logos"- słowo, nauka, a dosłownie znaczący " nauka o siedliskach organizmów". Niemal przez sto lat był znany tylko w kręgach specjalistów. Ale od 1969 roku staje się coraz bardziej powszechny w życiu publicznym w większości społeczeństw. A to za przyczyną ogłoszonego raportu Sekretarza Generalnego ONZ, U. Thanta, na temat- Człowiek i jego środowisko przyrodnicze pod wpływem niekontrolowanego rozwoju ludzkości i groźby totalnej katastrofy ekologicznej, nieuniknionej, jeśli ludzkość nie zmieni swego stosunku do przyrody. Raportu, który wstrząsnął opinią publiczną. Wielu ludzi poczuło prawdziwy niepokój i dlatego ekologia zyskała ogromną popularność poszerzając coraz bardziej swój przedmiot i zakres badań oraz działalności praktycznej.
I tak oto ekologia do niedawna nauka teoretyczna, staje się nauką stosowaną, coraz silniej zespoloną z życiem, ukazującą człowiekowi drogi postępowania pozwalające mu żyć w harmonii ze środowiskiem.
Nie wnikając w ewolucje i zakres współczesnej ekologii warto zwrócić uwagę na to, że " Ekologia i ochrona środowiska to (...) nie tylko wielki przemysł, kopalnie i huty. To także twoje i moje codzienne gesty, to Twoja i moja kuchnia, łazienka, garaż, ogród.
To wybór przez ciebie i przeze mnie wolnego czasu i taka ochrona środowiska zaczyna się najbliżej: w tym pokoju, mieszkaniu, domu - jak słusznie w 1991 roku pisze Eryk Mistewicz.
Mówiąc o ekologii często posługujemy się pojęciem " środowisko człowieka". Dlatego zwracamy uwagę, że jego elementami jest środowisko przyrodnicze i środowisko społeczne. Przez środowisko przyrodnicze rozumiemy ogół elementów biotycznych ( rośliny, zwierzęta i ludzie) i elementów abiotycznych ( powietrze, gleba, woda , klimat). Natomiast przez środowisko społeczne- przekształcone przez człowieka elementy środowiska przyrodniczego ( np. budowla) i ich nowe konfiguracje celowo ukształtowane ( np. przemysłowe produkty spożywcze) a także będące skutkiem ubocznym działalności człowieka ( np. hałas, dym). Warto jeszcze zwrócić uwagę na podstawowe prawa ekologiczne. Oto ich brzmienie.
• każda rzecz jest powiązana z wszystkimi innymi rzeczami, a więc organizmów ze środowiskiem abiotycznym, jednych organizmów z innymi organizmami itp.;
• każda rzecz musi się gdzieś umiejscowić w określonej przestrzeni, tj. wszystko co powstaje w wyniku działalności organizmu dostaje się do środowiska go otaczającego lub zostaje bezpośrednio albo pośrednio wykorzystane przez inny organizm; słowem w środowisku istnieje obieg materii i energii;
• człowiekowi łatwiej jest zburzyć funkcjonowanie jakiegoś systemu lub zniszczyć go niż udoskonalić; prawda ta jednak nie może upoważniać do tego, aby człowiek racjonalnie nie poznawała wykorzystywał, kształtował, odtwarzał i pomnażał środowisko przyrodnicze;
• w przyrodzie jako systemie, nie ma nic za darmo, każdy przychód może być osiągnięty jakimś kosztem, bo każdy system jest określoną całością
Dlatego dokonując przeglądu motywów ochrony środowiska warto zwrócić uwagę na to, że w ostatnich latach nastąpiło odrodzenie powrotu człowieka do natury i troski o nią. Jest to spowodowane kilkoma przyczynami, a przede wszystkim:
• ogólnoświatowym gwałtownym pogorszeniem się czynności, a nawet skażenie środowiska życia i działalności człowieka: wody, powietrza, gleby, biosfery, środków spożywczych itp.;
• znacznym wzrostem zaludnienia Ziemi, a tym samym zmniejszenia całej wolnej przestrzeni na jednostkę ludzką;
• technizację i depersonalizacje życia społecznego oraz atomizację społeczeństw i grup ludzkich;
• nadmiernie rozbudowującym się konsumpcyjnym stylem życia człowieka;
• wzrostem zapotrzebowania człowieka, wynikającego z trzech pierwszych wymienionych wyżej przyczyn, na reakcję, turystykę i wypoczynek.

Cele edukacji ekologicznej w przedszkolu

W zakresie edukacji ekologicznej wchodzą wszelkiego rodzaju działania mające na celu między innymi;
• uświadomienie, że życie bez kontaktu z przyrodą jest niemożliwe. Wszystko co jest potrzebne człowiekowi do życia, czerpie on ze środowiska;
• wyposażenie w wiedzę dotyczącą budowy i czynności życiowych organizmów żywych oraz ich związków ze środowiskiem;
• pogłębianie wiadomości na temat roślin i zwierząt żyjących na Ziemi;
• uświadomienie, że każda istota żywa ma prawo do godnego życia;
• kształtowanie podstawowych zasad ochrony przyrody;
• kształtowanie umiejętności racjonalnego korzystania z odnawialnych i nieodnawialnych zasobów przyrody;
• wprowadzenie czystych technologii i racjonalnego wykorzystania zasobów przyrody oraz utylizacji odpadów;
• kształtowanie własnego "ja" w harmonii ze środowiskiem;
• rozwijanie aktywnych form wypoczynku na łonie natury;
• kształtowanie poczucia odpowiedzialności za stan środowiska przyrodniczego.
Od najwcześniejszych lat życia człowieka, trzeba ukształtować jego sposób myślenia i zachowania.
Dziecko wychowane w potrzebie kontaktu z przyrodą, nauczone proekologicznego myślenia, w okresie dojrzałym jest w stanie naprawić lub zneutralizować negatywne skutki gospodarki jego poprzedników na Ziemi. Proces kształtowania umiejętności, wiedzy i świadomości człowieka rozpoczyna się z chwilą jego przyjścia na świat. Wiek przedszkolny charakteryzujący się dużym skokiem intelektualnym w rozwoju dziecka, jest najlepszym okresem do wyprowadzenia elementów...

Dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla zalogowanych!


Literka jest portalem stworzonym specjalnie dla nauczycieli. Znajdziesz u nas artykuły i materiały pomocne w pracy, porady prawne, aktualności ze świata oświaty.


Aby publikować własne materiały oraz otrzymać pełen dostęp do portalu , Zaloguj się.

Nie masz konta ? Zarejestruj się za darmo !